fbpx

Podziel się:

Powoli zaczynamy planować wyjazdy wakacyjne. Czasem pojawia się w związku z tym problem językowy – niezależnie od tego, gdzie planujemy spędzić urlop – bo nie wiemy, czy jedziemy na  czy do.  

Przyimki do i na są nieodmiennymi częściami mowy. Łączą się tylko z rzeczownikiem lub wyrazem o podobnej funkcji. Rządzą one odpowiednimi przypadkami.

Przyimek do łączy się z dopełniaczem i wyraża ruch w kierunku jakiegoś miejsca, np. Wsiąść do pociągu (nie: w pociąg). W wyrażeniach takich przyimka do używa się wtedy, gdy miejsce, gdzie się znajduje przedmiot, oznaczy się przyimkiem w z miejscownikiem, np.: do szkoły (bo: w szkole), ale: na uniwersytet (bo: na uniwersytecie).

Z kolei przyimek na łączy się z rzeczownikiem w miejscowniku lub bierniku i oznacza miejsce, w którym się coś dzieje (wtedy łączy się z miejscownikiem i odpowiada na pytanie gdzie?), lub miejsce, ku któremu kieruje się czynność (wtedy łączy się z biernikiem i odpowiada na pytanie dokąd?). 

Połączenia przyimka do z rzeczownikami

Przyimek do łączy się rzeczownikiem w dopełniaczu. Konstrukcje z przyimkiem do tworzą wyrażenia określające ruch do konkrektnego miejsca. Używa się ich do wskazania kierunku wtedy, gdy dla oznaczenia miejsca znajdowania się kogoś lub czegoś stosuje się przyimek w, np.:

jadę do Wielkopolski, bo mieszkam w Wielkopolsce;
jadę do Gdańska, bo mieszkam w Gdańsku;
jadę do Pragi, bo mieszkam w Pradze;
jadę do Polski, bo mieszkam w Polsce.

Ale oczywiście nie obejdzie się bez wyjątków.  Przyimka do nie stosuje się w odniesieniu do pasm górskich oraz nazw regionów zakończonych na –skie i -ckie:

jadę w Tatry, a nie do Tatr, mimo że mieszkam w Tatrach;
jadę w Śląskie, a nie do Śląskiego, mimo że mieszkam w Śląskiem;
jadę w Mazowieckie, a nie do Mazowieckiego, mimo że mieszkam w Mazowieckiem.

Połączenia przyimka na z rzeczownikami

Przyimek na łączy się z rzeczownikiem w bierniku lub w miejscowniku. W wyrażeniach oznaczających kierunek lub miejsce będące celem ruchu na tworzy następujące połączenia:

  • nazwami wysp i półwyspów (jadę na Hel, na Majorkę, na Sycylię, mieszkam na Helu, na Majorce, na Sycylii);
  • z nazwami większości regionów w granicach Polski ( jadę na Podlasie, na Pomorze, na Mazowsze, mieszkam na Podlasiu, na Pomorzu, na Mazowszu), wyjątek stanowią Małopolska i Wielkopolska, (jadę do Małopolski, mieszkam w Małopolsce);
  • z nazwami regionów zakończonych przyrostkiem –yzna ( jadę na Lubelszczyznę, mieszkam na Lubelszczyźnie);
  • z niektórymi nazwami regionów znajdującymi się poza Polską i z nazwami państw, z którymi kiedyś Polska była związana historycznie ( jadę na Syberię, mieszkam na Syberii; jadę na Morawy, mieszkam na Morawach; jadę na Węgry, na Litwę, na Łotwę, na Słowację, na Białoruś, na Ukrainę, mieszkam na Litwie, na Łotwie, na Białorusi, na Ukrainie, na Węgrzech, na Słowacji);
  • z nazwami dzielnic miast, przy czym zasada ta jest umowna i nie dotyczy dzielnic, które stosunkowo niedawno były odrębnymi jednostkami administracyjnymi, czyli nie wchodziły w skład miasta. Dlatego mówimy i piszemy: jadę na Kazimierz, na Ruczaj, na Pragę; mieszkam na Kazimierzu, na Ruczaju, na Pradze, ale jadę do Włoch, do Wilanowa, do Ursusa i mieszkam we Włochach, w Wilanowie, w Ursusie.

Tu też musze wspomnieć o wyjątkach, np. jadę do Śródmieścia i mieszkam w Śródmieściu, czy jadę do Kabat lub na Kabaty (obie formy są dozwolone). 

– połączenia z nazwami miast, kiedy konstrukcja z przyimkiem na oznacza tylko kierunek ruchu, a nie jego cel., np. jadę na Gdańsk, jadę na Zakopane, jadę na Berlin.

Jakie macie plany wakacyjne? Gdzie sie wybieracie?

Źródła:

  1. Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2006.
  2. Wielki słownik języka polskiego PWN Warszawa 2018.
  3. Wielki słownik ortograficzny z zasadami pisowni i interpunkcji PWN Warszawa 2016.

Patrycja Bukowska

Z wykształcenia dziennikarka, z pasji – korektorka. W świecie słów pracuję od 18 lat. Dodaję blasku tekstom. Uczę, jak pisać z klasą i bajecznym urokiem. Pomagam swoim klientom zapanować nad słowami i spełniać marzenia o własnej książce.

Jestem autorką pierwszego w Polsce kursu interpunkcji i jedynego na rynku kursu przygotowującego do zawodu korektora.

Wśród moich klientów są m.in.: Allianz, Qatar Airways, Santander, Volvo, Decathlon, Siemens, Warta.

Może Cię zainteresować

3 tajemnice profesjonalnych korektorów

3 tajemnice profesjonalnych korektorów

Patrycja Bukowska Podziel się:facebooklinkedininstagrampinteresttwitterTrzy sposoby na darmową korektę tekstów Chcesz poznać sposoby na darmową korektę? Skoro czytasz ten artykuł, to podejrzewam, że tak. Nie lubimy sytuacji, gdy poprawiamy swój tekst w nieskończoność,...

czytaj dalej