fbpx
Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich w 2020 roku

Jeśli kochasz książki, to na pewno nieraz przemknęło Ci przez głowę pytanie o Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich.

Kto i kiedy zainicjował to święto? Skąd pochodzi zwyczaj obdarowywania się w tym dniu książkami i… różami?
Dlaczego obchodzi się je akurat 23 kwietnia? 

Nadszedł czas, aby rozwiać te wątpliwości. 

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich to wydarzenie o bardzo ciekawej historii i długiej tradycji, szczególnie w Hiszpanii. Wyjątkowe święto dla wszystkich miłośników książek i bibliofilów w 2020 roku jest obchodzone po raz 25.

W 1995 roku na 28. Sesji Konferencji Generalnej UNESCO zostały ustanowione Światowe Dni Książki i Praw Autorskich (na wniosek rządu Hiszpanii i Międzynarodowej Unii Wydawców). Celem jest promowanie czytelnictwa, edytorstwa i ochrony własności intelektualnej za pomocą praw autorskich.

Na całym świecie dzień ten jest okazją do prezentacji książki, spotkań z twórcami, wieczorów autorskich, wystaw i zabaw organizowanych przez szkoły, a także obdarowywania się książkami (w tym audio- i e-bookami). Księgarze w wielu krajach mają zwyczaj rozdawania dzieciom talonów na książki i przekazywania organizacjom humanitarnym części pieniędzy uzyskanych tego dnia ze sprzedaży. W Hiszpanii natomiast 23 kwietnia król wręcza najpoważniejszą nagrodę literacką dla autora hiszpańskojęzycznego dzieła – Premio Cervantes.

Co mówi legenda o Światowym Dniu KsiąŻki?

Historycznie idea Światowego Dnia Książki wywodzi się z Barcelony – 23 kwietnia jest w tym regionie Hiszpanii hucznie obchodzonym świętem narodowym jako dzień jej patrona, świętego Jerzego (Sant Jordi). Zgodnie z długą tradycją tego dnia obdarowywano kobiety czerwonymi różami, mającymi symbolizować krew smoka pokonanego przez świętego. Później kobiety zaczęły odwzajemniać się mężczyznom podarunkami w postaci książek.

Święty Jerzy według tradycji był rzymskim trybunem w wojsku Dioklecjana. Został ścięty jako chrześcijanin w 303 roku, a po jakimś czasie uznano go za patrona Imperium Bizantyjskiego i rycerzy.

Autor hagiografii, obok innych legend, przedstawia barwną opowieść o świętym Jerzym, który uwalnia córkę króla libijskiego miasta od smoka terroryzującego królestwo. Katalońska wersja legendy sytuuje całe wydarzenie w Montblanc, gdzie znajduje się Brama Świętego Jerzego z rosnącym u jej stóp krzewem róży. Krzew z czerwonymi kwiatami wyrasta z rozlanej krwi zabitego smoka, a święty Jerzy, zanim odjedzie, zrywa najpiękniejszą różę dla księżniczki.

Historia Światowego Dnia Książki

Na pomysł organizacji Dnia Książki wpadł Vicente Clavel Andrés, wydawca z Walencji, mieszkający od 1918 roku w Barcelonie.

 Kiedyś o nim napiszę więcej, bo jest to bardzo ciekawa postać.

Pierwotnie święto planowano obchodzić 7 października, ponieważ prawdopodobnie w tym dniu urodził się Cervantes. Jednak wielu naukowców miało wątpliwości, czy ta data jest wiarygodna, dlatego ostatecznie ustalono, że będzie to 23 kwietnia – dzień śmierci pisarza.

W 1926 roku król Alfons XIII podpisał Dekret Królewski, na mocy którego ustanowiono Dzień Książki. Oficjalnie zaczęto je w Hiszpanii obchodzić cztery lata później, w 1930 roku.

Zwyczaj ten podchwyciły w 1964 roku pozostałe kraje hiszpańskojęzyczne. Obecnie każdy, kto 23 kwietnia kupi w Katalonii książkę, otrzymuje również kwiat.

Data 23 kwietnia jest symboliczna dla literatury światowej. W tym dniu w roku 1616 zmarli bowiem Miguel de Cervantes, William Szekspir i peruwiański historyk Inca Garcilaso de la Vega (przy czym datę śmierci Szekspira podaje się według kalendarza juliańskiego, a pozostałych dwóch – według gregoriańskiego). Na ten sam dzień przypada również rocznica urodzin lub śmierci innych wybitnych pisarzy, np. Maurice’a Druona, Halldóra Laxnessa, Vladimira Nabokova, Josepa Pla i Manuela Mejía Vallejo.

Przeczytaj też: Jak wydać i skutecznie wypromować książkę

Jeśli napisałaś książkę (albo właśnie kończysz ją pisać), na pewno coraz częściej zastanawiasz się nad tym, co dalej. Nie możesz się doczekać, aby podzielić się nią z czytelnikami. Rodzi się jednak pytanie, jak to zrobić. Odpowiedź znajdziesz na blogu.

Święto Książki i Róży w Polsce

W Polsce święto obchodzone jest od 2007 roku. Jednak już w 2002 roku w Małopolsce, na wzór Hiszpanii, 23 kwietnia zaczęto organizować Małopolskie Dni Książki „Książka i Róża”.

Jest to inicjatywa krakowskiego oddziału Polskiej Izby Książki, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie oraz władz województwa.

Ideą nadrzędną Małopolskich Dni Książki jest rozwój czytelnictwa w regionie oraz zachęcenie mieszkańców do odwiedzania księgarń. W Małopolsce mieszka wielu wybitnych pisarzy, poetów, literatów; działają tu prężne wydawnictwa, księgarnie i hurtownie książek, dysponujące olbrzymim potencjałem intelektualnym i organizacyjnym. Akcja „Książka i Róża” ma stać się w zamyśle organizatorów wielkim świętem wszystkich, którym losy książki są szczególnie ważne – od twórców po czytelników.

Miałam szczęście urodzić się i mieszkać w Krakowie. Odkąd wprowadzono w Małopolsce nowe święto, co roku odwiedzałam ulubione księgarnie. Wracałam z zapasem książek i różami. Po przeprowadzce do Walencji miałam nadzieję, że wreszcie zobaczę, jak świętują Hiszpanie. Niestety pandemia spowodowała, że tegoroczny Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich będzie obchodzony tylko w przestrzeni internetowej.

Czytając książki i obchodząc Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich w 2020 roku, możemy otworzyć się na innych pomimo dystansu i podróżować dzięki wyobraźni. Moc książek powinna być wykorzystywana do walki z izolacją, wzmacniania więzi między ludźmi, poszerzania horyzontów, stymulowania naszych umysłów i kreatywności. Czytelnicy na całym świecie mogą się łączyć i wzajemnie sobie pomagać w ograniczaniu samotności związanej z kwarantanną.

UNESCO

Prawo autorskie

Pierwsza międzynarodowa konwencja, której przedmiotem była ochrona praw autorskich dzieł literackich i artystycznych, pochodzi z roku 1886. Dopiero jednak siedemdziesiąt lat później, w 1956 roku, zaczęła obowiązywać Powszechna Konwencja ds. Copyright. Polska przystąpiła w latach siedemdziesiątych do niej Polska. Znak copyright, czyli zastrzeżenia praw autorskich, możemy zobaczyć na różnego rodzaju wydawnictwach: książkach, filmach, płytach.

Światowa Stolica Książki

W związku z rosnącym sukcesem Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich UNESCO postanowiło stworzyć tytuł Światowej Stolicy Książki, który jako pierwsze miasto otrzymał Madryt. Tytuł ten przyznawany jest co roku przez UNESCO jako wyróżnienie dla najlepszego przygotowanego przez dane miasto programu promującego książki i czytelnictwo. W 2016 roku tytuł Światowej Stolicy Książki nosił Wrocław. Jest to pierwsze miasto w Polsce, które uzyskało ten tytuł UNESCO. W 2020 roku stolicą zostało miasto Szardża w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.

Wspieraj czytelnictwo

W tym roku branża wydawnicza przeżywa kryzys. Najbardziej dotknięte są lokalne księgarnie. Jeśli możesz, wesprzyj je, kupując książkę. Weź udział w akcjach organizowanych przez firmy z branży wydawniczej (na przykład Książka na telefon).

 

Podcast

Posłuchaj wpisu w wersji audio. To pierwszy odcinek mojego podcastu, który powstał dwa lata temu.

Daj znać, czy mam przygotowywać kolejne.

 

Daj znać, czy świętujesz. Planujesz kupić sobie z tej okazji książkę? A może znasz jakąś ciekawą akcję promującą czytelnictwo? Koniecznie podziel się w komentarzu.