fbpx
Jak stosować cudzysłów

Jak stosować cudzysłów

Cudzysłów to nikczemny znak.

Po pierwsze: odmiana tego wyrazu nie jest dla wszystkich oczywista. Nie uwierzę, że nigdy, ani przez moment, nie zawahałaś się, która forma jest poprawna: w cudzysłowiu czy w cudzysłowie? Bez cudzysłowu czy bez cudzysłowia?

Po drugie: cudzysłów »występuje« ‘w’ «kilku» „różnych” ‚dziwnych’ „formach”. Kiedy którą można zastosować? A gdy pojawi się cytat w cytacie?

Po trzecie: są dwie frakcje. Do jednej należą Ci, którzy o cudzysłowie zapomnieli albo świadomie go wykluczyli. Do drugiej natomiast ci, którzy odkryli ten znak i stosują go namiętnie.
Do której grupy należysz? A może jesteś w centrum?

Dziś rozpracujemy cudzysłów raz na zawsze.

Jak odmieniać cudzysłów

Zacznijmy od pierwszej nikczemności, czyli od odmiany.

Mam dla Ciebie wskazówkę: Cudzysłów odmienia się jak rów. Gdy będziesz mieć wątpliwości, przypomnij sobie odmianę tego rzeczownika.

A poniżej, żeby nie było wątpliwości, zamieszczam odmianę wyrazu cudzysłów.

 

Liczba pojedyncza

M. cudzysłów
D. cudzysłowu (nie: cudzysłowia)
C. cudzysłowowi
B. cudzysłów
N. cudzysłowem
Ms. w cudzysłowie (nie: w cudzysłowiu)
W. cudzysłowie!

 

Liczba mnoga

M. cudzysłowy
D. cudzysłowów
C. cudzysłowom
B. cudzysłowy
N. cudzysłowami
Ms. w cudzysłowach
W. cudzysłowy!

Jak wygląda cudzysłów

Kolejna nikczemność to wygląd. Wbrew pozorom sprawa nie jest taka prosta. Ten znak jest na tyle nikczemny, że składa się z dwóch części: otwierającej i zamykającej.

  • „apostrofowy” – najczęściej używany w języku polskim. Część otwierająca jest na dole, a część zamykająca – na górze.
  • »niemiecki« – cudzysłów ostrokątny; możesz go użyć do specjalnych wyróżnień w tekście i wtedy, gdy pojawi się konieczność wprowadzenia cudzysłowu w cudzysłowie (np. Jeden ze znanych  pisarzy powiedział: „Mój ulubiony film to »Titanic«”.)
  • «francuski» – tę wersję zapisu możesz zastosować do wyodrębniania znaczeń w tekstach naukowych, słownikach – jeśli więc nie przygotowujesz właśnie nowej wersji encyklopedii, to raczej Ci się nie przyda. No chyba że piszesz wiersz, bo używa się go także do wyodrębniania partii dialogowych i przytoczeń w poezji.
  • ‘definicyjny’ – cudzysłów definicyjny, używany w tekstach naukowych.
  • “amerykański” (czasem zapisywany także jako ”cudzysłów” – są to symbole oznaczające jednostki geograficzne oznaczenia sekund i cali – ta forma jest traktowana jako błąd.

Masz jeszcze większą ochotę na pisanie i wykorzystywanie smakowitych wskazówek interpunkcyjnych?

Jeśli czujesz niedosyt, możesz poczęstować się Smakowitym kursem interpunkcji formie wygodnego e-booka.

Ponad 60 stron praktycznych wskazówek, konkretnych przykładów i interaktywnych ćwiczeń! Dostajesz dostęp od razu do całości kursu.

W czym Ci pomoże cudzysłów

 

Potrzebny Ci jest przede wszystkim wtedy, gdy chcesz zacytować czyjąś wypowiedź:

„Uprzejmie wyjaśniam, że moje konto na Facebooku zostało zhakowane, a Twittera w ogóle nie używam” – napisała w oświadczeniu Szonert-Binienda.

 

W cudzysłów ujmujesz też tytuły czasopism, artykułów:

Sławny artykuł „Wasz prezydent — nasz premier” ukazał się w „Gazecie Wyborczej”.

Pamiętaj! Możesz pominąć cudzysłów, jeśli przytoczenie cudzych słów wyróżnione zostało w tekście w jakiś inny sposób, na przykład kursywą.

 

Często zapominamy, że cudzysłów możemy wykorzystywać również do wyodrębniania wyrazów, jeśli na przykład chcemy zaznaczyć:

  • definicje i pojęcia; wyrazy, które są przedmiotem rozważań:
    Wyraz „biznesmenka” — moim zdaniem — przyjmie się w języku polskim.
  • wyrazy obce stylistycznie, na przykład kolokwializmy. Jeśli chcesz napisać w swoim tekście jakiś wyraz potoczny, bo właśnie on najbardziej Ci pasuje, ale czujesz, że w poważnej pracy nie powinien się taki znaleźć – weź go w cudzysłów, to proste!
  • znaczenie przenośne i ironiczne. Cudzysłów krzyczy do czytelnika: „Uwaga! Nie bierz tego dosłownie!”.

Popatrz na przykłady:

Ojcowie miasta zabrali się wreszcie do zrobienia porządku z zabytkiem.

Ojcowie miasta zabrali się wreszcie do zrobienia porządku z „zabytkiem”.

Czujesz różnicę? Cudzysłów wiele potrafi.

 

Jak napisał kiedyś Stanisław Jerzy Lec: Jedenaste: Nie cudzysłów!”.

Nie nadużywaj cudzysłowów.

Odbierz

Odbierz prezent
i dołącz do newslettera!

Chcesz poznać sekrety profesjonalistów?
Interesuje Cię zawód korektora?
Wpisz swój ulubiony adres, odbierz prezent i odpowiedz czasem na moje e-maile!

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 1)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 1)

Często nie zwracamy na nie uwagi. Są chwile, gdy chętnie byśmy się ich pozbyli, bo sprawiają nam same problemy. A jednak… Dzięki nim możemy coś ukryć lub wręcz przeciwnie – wykrzyczeć. Pomagają nam okazywać emocje. Pokazują, kiedy wstrzymać oddech. Są mistrzami drugiego planu. Dzięki znakom interpunkcyjnym możemy brzmieć bardziej pobudliwie. Lub autorytatywnie. Lub empatycznie. Możemy zbudować napięcie. Zatrzymać czytelników lub zachęcić ich, by pędzili naprzód – do następnego akapitu…

Chcesz wiedzieć, jak to zrobić? No to zaczynajmy! Zapraszam Cię w podróż po tajemniczym świecie znaków interpunkcyjnych. 

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE

Po kilku latach pracy jako korektorka uświadomiłam sobie, że interpunkcja ma znaczenie. Te niepozorne znaki w naszych tekstach są ważniejsze, niż dotychczas myślałam.

 

CZY INTERPUNKCJA JEST TYLKO DLA PURYSTÓW?

Już samo pisanie jest wystarczająco trudne, ponieważ musisz myśleć o budowaniu odpowiednich zdań, o dobieraniu właściwych słów. Oprócz tego musisz też unikać literówek i innych błędów ortograficznych, bo te od razu zostaną wyłapane nawet przez mniej uważnego czytelnika.

Ale kto ma czas, aby martwić o przecinki i kropki? Troska o interpunkcję jest dobra dla „gramatycznych nazistów” i pedantycznych nauczycieli. Pisarzom dbanie o poprawność interpunkcyjną zajęłoby zbyt wiele czasu. Od tego zresztą mają redaktorów i korektorów.

Masz jeszcze większą ochotę na pisanie i wykorzystywanie smakowitych wskazówek?

Jeśli czujesz niedosyt, za śmiesznie niską cenę (tyle co dwa smaczne desery w krakowskiej restauracji) możesz otrzymać Smakowity kurs interpunkcji formie wygodnego e-booka.

Ponad 60 stron praktycznych wskazówek, konkretnych przykładów i interaktywnych ćwiczeń! Dostajesz dostęp od razu do całości kursu.

CZY WARTO SŁUCHAĆ ZALECEŃ KOREKTORA?

Zazwyczaj autorzy słuchają wskazówek profesjonalistów i poprawiają swoje teksty zgodnie z poleceniami redaktorów.
Czasem jednak autor postępuje nawet wbrew zaleceniom korektorów. Tak jak zrobiła to na przykład Beata Pawlikowska, pisząc o korekcie swojej książki „Planeta dobrych myśli”, zleconej Wydawnictwu G+J. Zinterpretowała rolę interpunkcji w tekście (we własnym tekście) w następujący sposób:

Korekta w wydawnictwie G+J jest bezbłędna. Wychwyciła wszystkie brakujące ogonki, a następnie zalała tekst deszczem przecinków i kropek. Ale ja lubię w interpunkcji klimaty bardziej pustynne. To samo zdanie ma zupełnie inną moc, zależnie od tego, czy zostanie posiekane pięcioma przecinkami, czy ozdobione tylko jednym.

Lubię przecinki. Daję im artystyczną wolność, nieskrępowaną schematem. Przecinek uważam za narzędzie artystyczne, a nie karnego żołnierza, który musi stać zgodnie z przepisami. Przecinek mówi czasem więcej niż słowo, zatrzymuje myśl, oddziela znaczenia, a czasem nadaje im nowy sens. Także wtedy kiedy znika.

Czasami na końcu zdania nie stawiam kropki, żeby dłużej brzmiało. Przecinki i kropki w tej książce zostały postawione i zniknięte przeze mnie, wbrew zaleceniom korekty i na moją odpowiedzialność.

(B. Pawlikowska, Planeta dobrych myśli, Warszawa 2013, s. 224)

CZY INTERPUNKCJA JEST POTRZEBNA?

Zgadzasz się z Beatą Pawlikowską? Czy uważasz, że swoboda interpunkcyjna jest dobrym rozwiązaniem? Czy całkowita dowolność pomaga w wyrażaniu swoich myśli? Jestem ciekawa, co o tym sądzisz.

Ja uważam, że dzięki tym małym znaczkom tekst nabiera smaku, a czytelnik ma apetyt na więcej! A co najważniejsze – dobra interpunkcja ułatwia odbiór komunikatu. Tekst, który piszesz, stanie się zrozumiały dla Twojego czytelnika. Jeśli jednak zabraknie znaków interpunkcyjnych lub będzie ich za dużo, komunikacja będzie zakłócona.

Gdy opanujesz interpunkcję, pisanie stanie się przyjemnością! Przecinki przestaną być dla Ciebie zmorą.

 

BEZPŁATNE WARSZTATY KOREKTORSKIE

Zapisz się na warsztaty korektorskie i zdobywaj doświadczenie już teraz.
Raz w tygodniu otrzymasz ćwiczenie bezpośrednio na Twój adres e-mail.

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 1)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 2)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE

Po kilku latach pracy jako korektorka uświadomiłam sobie, że interpunkcja ma znaczenie. Te niepozorne znaki w naszych tekstach są ważniejsze, niż dotychczas myślałam.

Często nie zwracamy na nie uwagi. Są chwile, gdy chętnie byśmy się ich pozbyli, bo sprawiają nam same problemy. A jednak… Dzięki nim możemy coś ukryć lub wręcz przeciwnie – wykrzyczeć. Pomagają nam okazywać emocje. Pokazują, kiedy wstrzymać oddech. Są mistrzami drugiego planu. Dzięki znakom interpunkcyjnym możemy brzmieć bardziej pobudliwie. Lub autorytatywnie. Lub empatycznie. Możemy zbudować napięcie. Zatrzymać czytelników lub zachęcić ich, by pędzili naprzód – do następnego akapitu…

Chcesz wiedzieć, jak to zrobić? No to zaczynajmy! Zapraszam Cię w podróż po tajemniczym świecie znaków interpunkcyjnych.

KROPKA – NAJWAŻNIEJSZY ZNAK INTERPUNKCYJNY

Zdaniem wielu pisarzy to wykrzyknik dodaje siły ich głosowi. Ale to nieprawda. Prawdziwa siła pochodzi z kropki. 

Pewnie Cię zaskoczyłam. Dlatego powtórzę – prawdziwa siła pochodzi z kropki. To ona dodaje napięcia. Zamyka wypowiedzenie, które jest podstawową całością składniową i znaczeniową. Jest jak znak STOP.

 W obrębie wypowiedzenia, które jest zakończone kropką, mogą występować inne znaki interpunkcyjne. Dlatego kropka musi być uważana za podstawowy i najważniejszy znak przestankowania.

MASZ OCHOTĘ NA MAŁE ĆWICZENIE INTERPUNKCYJNE?

Przeczytaj ten ostatni akapit na głos:

Twoim zadaniem jako blogera nie jest po prostu pisanie tutoriali, dzielenie się faktami oraz poradami. Przydatna wskazówka, która nie jest wykorzystywana, jest jak zszywanie książki, której nikt nie otworzy. Jest zapomniana i bezużyteczna. Zamiast działać wyłącznie jako bloger, rozdając wskazówki, zostań mentorem dla swoich czytelników, szefem swojej wioski, przywódcą plemienia. Porusz swoje plemię i szybko zacznij działać, ponieważ czytelnicy czekają na ciebie.

Ciągnie się trochę ten tekst. Czujesz to, prawda? Nie jesteś podekscytowana. Oto alternatywna wersja z większą liczbą kropek: 

Twoim zadaniem jako blogera nie jest po prostu pisanie tutoriali. Twoim zadaniem nie jest dzielenie się wskazówkami, faktami i poradami. Przydatna wskazówka, która nie jest wykorzystywana, jest jak zszywanie książki, której nikt nie otworzy. Jest zapomniana i bezużyteczna. Nie jesteś po prostu blogerem. Jesteś mentorem dla swoich czytelników, szefem swojej wsi, przywódcą plemienia.

Porusz swoje plemię.

Do dzieła!

Czytelnicy czekają na ciebie.

 

Używaj częściej kropki. To najprostszy sposób, aby ożywić swój tekst. Aby dodać napięcia konkretnym frazom. By stać się bardziej autorytatywnym i inspirującym.

Ale bądź ostrożna. Nie należy nadużywać kropki. Bo wtedy Twój tekst stanie się zbyt monotonny.

 

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 1)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 5)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE

Po kilku latach pracy jako korektorka uświadomiłam sobie, że interpunkcja ma znaczenie. Te niepozorne znaki w naszych tekstach są ważniejsze, niż dotychczas myślałam.

Często nie zwracamy na nie uwagi. Są chwile, gdy chętnie byśmy się ich pozbyli, bo sprawiają nam same problemy. A jednak… Dzięki nim możemy coś ukryć lub wręcz przeciwnie – wykrzyczeć. Pomagają nam okazywać emocje. Pokazują, kiedy wstrzymać oddech. Są mistrzami drugiego planu. Dzięki znakom interpunkcyjnym możemy brzmieć bardziej pobudliwie. Lub autorytatywnie. Lub empatycznie. Możemy zbudować napięcie. Zatrzymać czytelników lub zachęcić ich, by pędzili naprzód – do następnego akapitu…

Chcesz wiedzieć, jak to zrobić? No to zaczynajmy! Zapraszam Cię w podróż po tajemniczym świecie znaków interpunkcyjnych.

Wpadłam kiedyś w pułapkę. Myślałam, że będzie to wyglądać interesująco i entuzjastycznie. Ale to było całkiem głupie. Amatorskie. Może nawet dziecinne. Co to za pułapka? Nadużywanie wykrzykników!

Nadużywanie wykrzykników świadczy o lenistwie!

Często dostaję newslettery, których nagłówki krzyczą do mnie: Uwaga! Pilne! Przeczytaj teraz!!! To jest okropne. Uważam, że to językowe przestępstwo. Czy naprawdę potrzebujesz tyle wykrzykników, by wyrazić swoje emocje? Ja też myślę, że nie jest to konieczne. Więc dlaczego wykrzykniki są tak dużym problemem? Bo wynikają z lenistwa. Jakbyś martwiła się, że nie uda Ci się znaleźć właściwego słowa.

MOCNE SŁOWA

Nie pisz: To jest wielkie przedsięwzięcie!!! Lepszy przekaz osiągniesz, pisząc: To jest ogromne przedsięwzięcie.

Nie pisz: Ta zatoka jest piękna!! Możesz przecież ująć to tak: Ta zatoka zapiera dech w piersiach.

Mocne słowa są skuteczniejsze niż wykrzykniki. Bardziej przekonują. Zachwycają.

Masz jeszcze większą ochotę na pisanie i wykorzystywanie smakowitych wskazówek?

Jeśli czujesz niedosyt, za śmiesznie niską cenę (tyle co dwa smaczne desery w krakowskiej restauracji) możesz otrzymać Smakowity kurs interpunkcji formie wygodnego e-booka. Ponad 60 stron praktycznych wskazówek, konkretnych przykładów i interaktywnych ćwiczeń! Dostajesz dostęp od razu do całości kursu.