fbpx
Jak stosować cudzysłów

Jak stosować cudzysłów

Cudzysłów to nikczemny znak.

Po pierwsze: odmiana tego wyrazu nie jest dla wszystkich oczywista. Nie uwierzę, że nigdy, ani przez moment, nie zawahałaś się, która forma jest poprawna: w cudzysłowiu czy w cudzysłowie? Bez cudzysłowu czy bez cudzysłowia?

Po drugie: cudzysłów »występuje« ‘w’ «kilku» „różnych” ‚dziwnych’ „formach”. Kiedy którą można zastosować? A gdy pojawi się cytat w cytacie?

Po trzecie: są dwie frakcje. Do jednej należą Ci, którzy o cudzysłowie zapomnieli albo świadomie go wykluczyli. Do drugiej natomiast ci, którzy odkryli ten znak i stosują go namiętnie.
Do której grupy należysz? A może jesteś w centrum?

Dziś rozpracujemy cudzysłów raz na zawsze.

Jak odmieniać cudzysłów

Zacznijmy od pierwszej nikczemności, czyli od odmiany.

Mam dla Ciebie wskazówkę: Cudzysłów odmienia się jak rów. Gdy będziesz mieć wątpliwości, przypomnij sobie odmianę tego rzeczownika.

A poniżej, żeby nie było wątpliwości, zamieszczam odmianę wyrazu cudzysłów.

 

Liczba pojedyncza

M. cudzysłów
D. cudzysłowu (nie: cudzysłowia)
C. cudzysłowowi
B. cudzysłów
N. cudzysłowem
Ms. w cudzysłowie (nie: w cudzysłowiu)
W. cudzysłowie!

 

Liczba mnoga

M. cudzysłowy
D. cudzysłowów
C. cudzysłowom
B. cudzysłowy
N. cudzysłowami
Ms. w cudzysłowach
W. cudzysłowy!

Jak wygląda cudzysłów

Kolejna nikczemność to wygląd. Wbrew pozorom sprawa nie jest taka prosta. Ten znak jest na tyle nikczemny, że składa się z dwóch części: otwierającej i zamykającej.

  • „apostrofowy” – najczęściej używany w języku polskim. Część otwierająca jest na dole, a część zamykająca – na górze.
  • »niemiecki« – cudzysłów ostrokątny; możesz go użyć do specjalnych wyróżnień w tekście i wtedy, gdy pojawi się konieczność wprowadzenia cudzysłowu w cudzysłowie (np. Jeden ze znanych  pisarzy powiedział: „Mój ulubiony film to »Titanic«”.)
  • «francuski» – tę wersję zapisu możesz zastosować do wyodrębniania znaczeń w tekstach naukowych, słownikach – jeśli więc nie przygotowujesz właśnie nowej wersji encyklopedii, to raczej Ci się nie przyda. No chyba że piszesz wiersz, bo używa się go także do wyodrębniania partii dialogowych i przytoczeń w poezji.
  • ‘definicyjny’ – cudzysłów definicyjny, używany w tekstach naukowych.
  • “amerykański” (czasem zapisywany także jako ”cudzysłów” – są to symbole oznaczające jednostki geograficzne oznaczenia sekund i cali – ta forma jest traktowana jako błąd.

Masz jeszcze większą ochotę na pisanie i wykorzystywanie smakowitych wskazówek interpunkcyjnych?

Jeśli czujesz niedosyt, możesz poczęstować się Smakowitym kursem interpunkcji formie wygodnego e-booka.

Ponad 60 stron praktycznych wskazówek, konkretnych przykładów i interaktywnych ćwiczeń! Dostajesz dostęp od razu do całości kursu.

W czym Ci pomoże cudzysłów

 

Potrzebny Ci jest przede wszystkim wtedy, gdy chcesz zacytować czyjąś wypowiedź:

„Uprzejmie wyjaśniam, że moje konto na Facebooku zostało zhakowane, a Twittera w ogóle nie używam” – napisała w oświadczeniu Szonert-Binienda.

 

W cudzysłów ujmujesz też tytuły czasopism, artykułów:

Sławny artykuł „Wasz prezydent — nasz premier” ukazał się w „Gazecie Wyborczej”.

Pamiętaj! Możesz pominąć cudzysłów, jeśli przytoczenie cudzych słów wyróżnione zostało w tekście w jakiś inny sposób, na przykład kursywą.

 

Często zapominamy, że cudzysłów możemy wykorzystywać również do wyodrębniania wyrazów, jeśli na przykład chcemy zaznaczyć:

  • definicje i pojęcia; wyrazy, które są przedmiotem rozważań:
    Wyraz „biznesmenka” — moim zdaniem — przyjmie się w języku polskim.
  • wyrazy obce stylistycznie, na przykład kolokwializmy. Jeśli chcesz napisać w swoim tekście jakiś wyraz potoczny, bo właśnie on najbardziej Ci pasuje, ale czujesz, że w poważnej pracy nie powinien się taki znaleźć – weź go w cudzysłów, to proste!
  • znaczenie przenośne i ironiczne. Cudzysłów krzyczy do czytelnika: „Uwaga! Nie bierz tego dosłownie!”.

Popatrz na przykłady:

Ojcowie miasta zabrali się wreszcie do zrobienia porządku z zabytkiem.

Ojcowie miasta zabrali się wreszcie do zrobienia porządku z „zabytkiem”.

Czujesz różnicę? Cudzysłów wiele potrafi.

 

Jak napisał kiedyś Stanisław Jerzy Lec: Jedenaste: Nie cudzysłów!”.

Nie nadużywaj cudzysłowów.

Odbierz

Odbierz prezent
i dołącz do newslettera!

Chcesz poznać sekrety profesjonalistów?
Interesuje Cię zawód korektora?
Wpisz swój ulubiony adres, odbierz prezent i odpowiedz czasem na moje e-maile!

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 2)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE (CZ. 2)

INTERPUNKCJA MA ZNACZENIE

Po kilku latach pracy jako korektorka uświadomiłam sobie, że interpunkcja ma znaczenie. Te niepozorne znaki w naszych tekstach są ważniejsze, niż dotychczas myślałam.

Często nie zwracamy na nie uwagi. Są chwile, gdy chętnie byśmy się ich pozbyli, bo sprawiają nam same problemy. A jednak… Dzięki nim możemy coś ukryć lub wręcz przeciwnie – wykrzyczeć. Pomagają nam okazywać emocje. Pokazują, kiedy wstrzymać oddech. Są mistrzami drugiego planu. Dzięki znakom interpunkcyjnym możemy brzmieć bardziej pobudliwie. Lub autorytatywnie. Lub empatycznie. Możemy zbudować napięcie. Zatrzymać czytelników lub zachęcić ich, by pędzili naprzód – do następnego akapitu…

Chcesz wiedzieć, jak to zrobić? No to zaczynajmy! Zapraszam Cię w podróż po tajemniczym świecie znaków interpunkcyjnych.

KROPKA – NAJWAŻNIEJSZY ZNAK INTERPUNKCYJNY

Zdaniem wielu pisarzy to wykrzyknik dodaje siły ich głosowi. Ale to nieprawda. Prawdziwa siła pochodzi z kropki. 

Pewnie Cię zaskoczyłam. Dlatego powtórzę – prawdziwa siła pochodzi z kropki. To ona dodaje napięcia. Zamyka wypowiedzenie, które jest podstawową całością składniową i znaczeniową. Jest jak znak STOP.

 W obrębie wypowiedzenia, które jest zakończone kropką, mogą występować inne znaki interpunkcyjne. Dlatego kropka musi być uważana za podstawowy i najważniejszy znak przestankowania.

MASZ OCHOTĘ NA MAŁE ĆWICZENIE INTERPUNKCYJNE?

Przeczytaj ten ostatni akapit na głos:

Twoim zadaniem jako blogera nie jest po prostu pisanie tutoriali, dzielenie się faktami oraz poradami. Przydatna wskazówka, która nie jest wykorzystywana, jest jak zszywanie książki, której nikt nie otworzy. Jest zapomniana i bezużyteczna. Zamiast działać wyłącznie jako bloger, rozdając wskazówki, zostań mentorem dla swoich czytelników, szefem swojej wioski, przywódcą plemienia. Porusz swoje plemię i szybko zacznij działać, ponieważ czytelnicy czekają na ciebie.

Ciągnie się trochę ten tekst. Czujesz to, prawda? Nie jesteś podekscytowana. Oto alternatywna wersja z większą liczbą kropek: 

Twoim zadaniem jako blogera nie jest po prostu pisanie tutoriali. Twoim zadaniem nie jest dzielenie się wskazówkami, faktami i poradami. Przydatna wskazówka, która nie jest wykorzystywana, jest jak zszywanie książki, której nikt nie otworzy. Jest zapomniana i bezużyteczna. Nie jesteś po prostu blogerem. Jesteś mentorem dla swoich czytelników, szefem swojej wsi, przywódcą plemienia.

Porusz swoje plemię.

Do dzieła!

Czytelnicy czekają na ciebie.

 

Używaj częściej kropki. To najprostszy sposób, aby ożywić swój tekst. Aby dodać napięcia konkretnym frazom. By stać się bardziej autorytatywnym i inspirującym.

Ale bądź ostrożna. Nie należy nadużywać kropki. Bo wtedy Twój tekst stanie się zbyt monotonny.