fbpx

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

23.04.2019 | CIEKAWOSTKI, WYDARZENIA, WYDAWANIE KSIĄŻEK

Być może lubisz kryminały. Niewykluczone, że jesteś fanem powieści historycznych. A może zaczytujesz się w prozie współczesnej, poezji lub w dramatach? Liczba gatunków literackich niekiedy wydaje się nieograniczona. Masz ogromny wybór, to prawda.

Na pewno wiesz, że 23 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. A skoro – tak jak ja – interesujesz się słowami, opowiem Ci o tym wyjątkowym święcie.

Krótka historia

Skąd pochodzi zwyczaj obdarowywania się w tym dniu książkami i… różami?
Dlaczego obchodzi się je akurat 23 kwietnia?

Nadszedł czas, aby rozwiać te wątpliwości.

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich to wydarzenie o bardzo ciekawej historii i długiej tradycji. W tym roku miłośnicy książek i bibliofile będą je obchodzić po raz 26.

W 1995 roku na 28. Sesji Konferencji Generalnej UNESCO został ustanowiony Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich – na wniosek rządu Hiszpanii i Międzynarodowej Unii Wydawców. Celem jest promocja czytelnictwa, edytorstwa i ochrony własności intelektualnej za pomocą praw autorskich.

Zwykle tego dnia prezentuje się książki. Organizowane są spotkania z twórcami, wieczory autorskie i wystawy. Szkoły aranżują tematyczne zabawy. Dobrym zwyczajem jest również obdarowywanie się książkami, w tym audio- i e-bookami. Każda forma się liczy! Księgarze w wielu krajach rozdają dzieciom talony na książki. Część pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży przekazywana jest organizacjom humanitarnym.

W Hiszpanii to bardzo ważne święto – 23 kwietnia król wręcza najpoważniejszą nagrodę literacką dla autora hiszpańskojęzycznego dzieła – Premio Cervantes.

Międzynarodowy Dzień Książki i Praw Autorskich

Co o Światowym Dniu Książki mówi legenda?

Historycznie idea Światowego Dnia Książki wywodzi się z Barcelony –23 kwietnia jest w tym regionie hucznie obchodzonym świętem narodowym jako dzień jej patrona, świętego Jerzego (Sant Jordi). Zgodnie z długą tradycją tego dnia obdarowywano kobiety czerwonymi różami. Miały one symbolizować krew smoka pokonanego przez świętego. Później kobiety zaczęły odwzajemniać się mężczyznom podarunkami w postaci książek.

Święty Jerzy według tradycji był rzymskim trybunem w wojsku Dioklecjana. Został ścięty jako chrześcijanin w 303 roku. Po jakimś czasie uznano go za patrona Imperium Bizantyjskiego i rycerzy.

Autor hagiografii, obok innych legend, przedstawia barwną opowieść o świętym Jerzym, który uwalnia córkę króla libijskiego miasta od smoka terroryzującego królestwo. Katalońska wersja legendy sytuuje całe wydarzenie w Montblanc, gdzie znajduje się Brama Świętego Jerzego z rosnącym u jej stóp krzewem róży. Krzew z czerwonymi kwiatami wyrasta z rozlanej krwi zabitego smoka, a święty Jerzy, zanim odjedzie, zrywa najpiękniejszą różę dla księżniczki.

Początki Światowego Dnia Książki

Na pomysł organizacji Dnia Książki wpadł Vicente Clavel Andrés, wydawca z Walencji, mieszkający od 1918 roku w Barcelonie.

Kiedyś napiszę o nim więcej, bo to bardzo ciekawa postać!

Pierwotnie święto planowano obchodzić 7 października, ponieważ prawdopodobnie w tym dniu urodził się Cervantes. Jednak wielu naukowców miało wątpliwości, czy ta data jest wiarygodna, dlatego ostatecznie ustalono, że będzie to 23 kwietnia – dzień śmierci pisarza.

W 1926 roku król Alfons XIII podpisał Dekret Królewski, na mocy którego ustanowiono Dzień Książki. Oficjalnie zaczęto je w Hiszpanii obchodzić cztery lata później, w 1930 roku.

Zwyczaj ten podchwyciły w 1964 roku pozostałe kraje hiszpańskojęzyczne. Obecnie każdy, kto 23 kwietnia kupi w Katalonii książkę, otrzymuje również kwiat.

Symboliczna data

Data 23 kwietnia dla literatury światowej jest szczególna. W tym dniu w roku 1616 zmarli bowiem Miguel de Cervantes, William Szekspir i peruwiański historyk Inca Garcilaso de la Vega, przy czym datę śmierci Szekspira podaje się według kalendarza juliańskiego, a pozostałych dwóch – według gregoriańskiego. Na ten sam dzień przypada również rocznica urodzin lub śmierci innych wybitnych pisarzy, np. Maurice’a Druona, Halldóra Laxnessa, Vladimira Nabokova, Josepa Pla i Manuela Mejía Vallejo.

Święto Książki i Róży w Polsce

W Polsce święto obchodzone jest od 2007 roku. Jednak już w 2002 roku w Małopolsce, na wzór Hiszpanii, 23 kwietnia zaczęto organizować Małopolskie Dni Książki „Książka i Róża”.

Jest to inicjatywa krakowskiego oddziału Polskiej Izby Książki, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie oraz władz województwa.

Ideą nadrzędną Małopolskich Dni Książki jest rozwój czytelnictwa w regionie oraz zachęcenie mieszkańców do odwiedzania księgarń. W Małopolsce mieszka wielu wybitnych pisarzy, poetów, literatów. W Krakowie prężnie działają wydawnictwa, księgarnie i hurtownie książek, dysponujące olbrzymim potencjałem intelektualnym i organizacyjnym. Akcja „Książka i Róża” ma stać się, w zamyśle organizatorów, wielkim świętem wszystkich, którym losy książki nie są obojętne.

Dołącz do Klubu Korektorów!

Od dziś możesz dołączyć do Klubu Korektorów. Jeśli szukasz przestrzeni pełnej wsparcia, prowadzisz własny biznes, chcesz się szkolić i współpracować z najlepszymi, nie czekaj. Zapisy trwają jedynie do 4.05.2021 r.

 

Prawo autorskie

Pierwsza międzynarodowa konwencja, której przedmiotem była ochrona praw autorskich dzieł literackich i artystycznych, pochodzi z roku 1886. Dopiero jednak siedemdziesiąt lat później, w 1956 roku, zaczęła obowiązywać Powszechna Konwencja ds. Copyright. Polska przystąpiła do niej w latach siedemdziesiątych. Znak copyright, czyli zastrzeżenia praw autorskich, możemy zobaczyć na różnego rodzaju wydawnictwach: książkach, filmach, płytach.

Światowa stolica książki

W związku z rosnącym sukcesem Światowegop Dnia Książki i Praw Autorskich UNESCO postanowiło stworzyć tytuł Światowej Stolicy Książki. Jako pierwsze miasto wyróżnienie to otrzymał Madryt. Tytuł ten przyznawany jest co roku przez UNESCO jako wyróżnienie dla najlepszego programu promującego książki i czytelnictwo. W 2016 roku tytuł Światowej Stolicy Książki nosił Wrocław. Jest to pierwsze miasto w Polsce, które uzyskało ten tytuł UNESCO. W 2021 roku stolicą zostało miasto Tbilisi w Gruzji.

Nieuniknione zmiany

Miałam szczęście urodzić się i mieszkać w Krakowie. Odkąd wprowadzono w Małopolsce nowe święto, co roku odwiedzałam ulubione księgarnie. Wracałam z zapasem książek i różami. Po przeprowadzce do Walencji miałam nadzieję, że wreszcie zobaczę, jak świętują Hiszpanie. Niestety pandemia pokrzyżowała moje plany. Mam jednak nadzieję, że kiedyś wreszcie mi się uda. Wiem, że obecnie w Polsce toczą się dyskusje na temat wpływu pandemii na stan czytelnictwa, rynku książki i branży wydawniczej. To trudny czas. Dla wszystkich. Zmianom podlegają tradycyjne podejście do literatury i sposób wydawania książek.

Wspieraj czytelnictwo

Branża wydawnicza przeżywa kryzys. Najbardziej dotknięte są lokalne księgarnie. Jeśli możesz, wesprzyj je, kupując książkę. Weź udział w akcjach organizowanych przez firmy z branży wydawniczej (na przykład Książka na telefon).

Podcast

Jeśli chcesz, posłuchaj wpisu w wersji audio. To pierwszy odcinek mojego podcastu. Nagrałam go 23 kwietnia 2018 roku!

Daj znać, jak świętujesz. Planujesz kupić sobie z tej okazji książkę? A może znasz jakąś ciekawą akcję promującą czytelnictwo? Koniecznie podziel się w komentarzu.

Kupuj książki

PATRYCJA BUKOWSKA

Pracuję jako redaktor, korektor i szkoleniowiec. Od osiemnastu lat pomagam małym i dużym firmom zadbać o profesjonalny wizerunek i zapanować nad słowami. Moimi klientami są między innymi Qatar Airways, Warta, Siemens, Puma, Volvo, PKN Orlen, TFI Santander.

Jako mentor wspieram początkujące korektorki i uczę je, jak zarabiać na czytaniu. Pokazuję, że korekta jest prestiżowym i dobrze płatnym zawodem, który może być świetnym sposobem na życie.