Jak zapisywać nazwy nagród

Gdy tworzyłam ten wpis kilka lat temu, na liście laureatów Literackiej Nagrody Nobla nie było Olgi Tokarczuk, obowiązywały też inne zasady pisowni. Chcesz wiedzieć, co się zmieniło w języku? Przeczytaj artykuł.

Co roku w październiku poznajemy laureatów Nagrody Nobla, a 10 grudnia (czyli w rocznicę śmierci Alfreda Nobla) w Sztokholmie odbywa się uroczysta gala wręczenia nagród.

Pierwszą Polką uhonorowaną tym prestiżowym wyróżnieniem była Maria Skłodowska-Curie, która zdobyła Nagrodę Nobla dwukrotnie: w 1903 i 1911 roku.

Polscy nobliści jednak zdecydowanie upodobali sobie inną kategorię niż nasza chemiczka i fizyczka.
Mamy piękną reprezentację wśród polskich noblistek i noblistów literackich:
Henryk Sienkiewicz (1905), Władysław Reymont (1924), Czesław Miłosz (1980), Wisława Szymborska (1996) oraz Olga Tokarczuk (nagroda za 2018 rok).

W tym artykule zbieram najważniejsze zasady i przykłady, które pomogą Ci uniknąć błędów.

Zasady pisowni nazw nagród – jak jest do końca 2025 roku?

Ogólna zasada mówi, że wszystkie wyrazy w nazwach nagród piszemy wielkimi literami.

Wyjątki – mała literą piszemy:

1. spójniki – np. Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego;
2. przyimki – np. Europejska Nagroda za Innowacyjność w Nauczaniu;
3. wyrażenie „imienia” (lub jego skrót „im.”) – np. Nagroda im. Wisławy Szymborskiej;
4. skróty znajdujące się w nazwie – np. Nagroda Dziennikarska im. bp. Jana Chrapka „Ślad”.

Jednowyrazowe nazwy nagród 

W przypadku nazw jednowyrazowych zasady są proste i nic się nie zmieni w 2026 roku – zawsze zapisujemy je wielką literą. Przykłady: Felix, Orzeł, Cezar.

Wiele jednowyrazowych nazw nagród pochodzi od nazwisk ich twórców lub patronów, takich jak: Nobel, Pulitzer, Goya.

Dotyczy to także konkretnej statuetki lub samej gali rozdania nagród.

Wielowyrazowe nazwy nagród do 2025 roku

Sprawa komplikuje się w odniesieniu do nazw wielowyrazowych, ponieważ zasady dopuszczają pewną swobodę. Istotny jest kontekst i to, czy słowo nagroda stanowi integralną część nazwy własnej, czy jest jedynie wyrazem pospolitym używanym przed nazwą.

Kiedy słowo nagroda zapisujemy wielką literą?

Wyraz nagroda zapisujemy wielką literą, gdy:

Kiedy słowo nagroda zapisujemy małą literą?

Wyraz nagroda zapiszemy małą literą, gdy:

Ważne jest, by rozróżnić, czy wyraz nagroda jest elementem nazwy własnej czy tylko wyrazem pospolitym opisującym nagrodę.

Nazwy indywidualne

W przypadku nazw nagród warto zwrócić uwagę na elementy, które zapisuje się w cudzysłowie. Dotyczy to jednostkowych nazw indywidualizujących, które stanowią szczególne wyróżnienie w obrębie danej nagrody: Nagroda Literacka „Nike”, Nagroda Dziennikarska „Ślad”, Nagroda „Złota Kamera”.

Jeśli chcesz się dowiedzieć, jak wygląda cudzysłów i jakie zasady stosowania tego znaku obowiązują w polszczyźnie, przeczytaj artykuł o tym, jak stosować cudzysłów.

Jak stosować cudzysłów

Reforma pisowni od 1 stycznia 2026 roku

Rada Języka Polskiego wprowadza ujednolicenie zasad.

Wszystkie człony nazw orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych piszemy wielką literą (oprócz przyimków, spójników i wyrażeń typu „im.”):

W „Zasadach pisowni i interpunkcji polskiej” (w wersji po aktualizacji) znajduje się dodatkowy zapis, który nie został ujęty w komunikacie.

UWAGA: Jeśli twórcy nagrody bądź oznaczenia nie umieścili w ich nazwie wyrazów nagroda,
medal, odznaka, tj. potraktowali je jak określenia rodzajowe, wyrazy te można zapisać małą
literą, np.

nagroda Paszport Polityki, nagroda Polskie Noble, nagroda Skrzydła Ikara, medal
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, odznaka Strażak Wzorowy.

Dlatego warto wybrać jeden wariant i trzymać się go konsekwentnie w całym tekście.

Literacka Nagroda Nobla

Wiesz już, jak poprawnie zapisywać nazwy nagród, ale warto na chwilę zatrzymać się przy tej, która szczególnie porusza serca i umysły miłośników literatury. Literacka Nagroda Nobla to najbardziej prestiżowe wyróżnienie literackie na świecie. Została ustanowiona przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895 roku, razem z czterema innymi nagrodami. Pierwszy raz przyznano ją w 1901 roku i od tego czasu jest symbolem najwyższego uznania dla twórców literatury.

Jak się pisało kiedyś?

Jeszcze kilka lat temu językoznawcy twierdzili, że poprawna forma to Nagroda Nobla (o czym Wielki słownik ortograficzny informował w regule [87]), a przymiotniki, które ją określają, nie stanowią stałego składnika nazwy i dlatego należy je pisać małymi literami, np. literacka Nagroda Nobla.

Jak się pisze obecnie?

Obecnie w przypadku Literackiej Nagrody Nobla obowiązuje zapis z wielką literą we wszystkich członach. Wielki słownik ortograficzny PWN od kilku lat sankcjonuje pisownię Literacka Nagroda Nobla (hasło literacki: nagroda literacka, ale: Literacka Nagroda Nobla).
W zasadach pisowni można odnaleźć wyjaśnienie:

Wielką literą piszemy nazwy nagród, których drugi człon (…) ma bliższe określenie przymiotnikowe, np. Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus”, (…) Pokojowa Nagroda Nobla.

Mam nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci uporządkować najważniejsze zasady i już wiesz, jak powinna wyglądać prawidłowa pisownia nazw nagród. Jeśli jednak nadal masz wątpliwości lub chcesz omówić bardziej szczegółowe przypadki, zapraszam Cię do Klubu Korektorów. To miejsce, w którym spotykają się pasjonaci i profesjonaliści pracujący ze słowami. Wspólnie znajdziemy odpowiedzi na każde językowe pytanie!

Źródła

1. Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, red. E. Polański, wyd. 4, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2019.
2. Renata Przybylska, O nazwach nagród współcześnie przyznawanych w Polsce, czyli lauronimach, DOI: http://dx.doi.org./10.17651/ (dostęp 8.120.2025 r.).