fbpx

Językowe dylematy z ubieraniem się

PRACA KOREKTORA

W tym roku pogoda wyjątkowo nas rozpieszcza, ale  powoli musimy się przyzwyczajać do coraz chłodniejszych dni. Już teraz ubieramy się w swetry, wkładamy na głowy czapki, a na nogi – zimowe buty.

Problem z ubieraniem się, wkładaniem, zakładaniem i nakładaniem ubrania, obuwia, nakrycia głowy mają nie tylko małe dzieci, ale też użytkownicy języka. Dlatego w dzisiejszym wpisie wyjaśniam poprawną pisownię kilku czasowników związanych z ubieraniem się.

Często mamy wątpliwości, czy płaszcz się zakłada czy wkłada. Najnowsze słowniki języka polskiego i wypowiedzi językoznawców jednoznacznie precyzują te powiązania. Uporządkujmy więc, co ubieramy, co wkładamy, co zakładamy.

Ubierać

Czasownik ubierać oznacza wkładać na kogoś lub na coś ubranie.

Mówimy więc, że ktoś ubiera (kogoś, coś) – (w coś), na przykład:

Dziewczynki lubią ubierać lalki w kolorowe sukienki.

Na święta dzieci ubrały choinkę.

Konstrukcje typu ubrać sweter w znaczeniu włożyć na siebie to małopolski regionalizm (powstały pod wpływem języka niemieckiego). W polszczyźnie ogólnej, w komunikacji ponadregionalnej, należy używać zwrotu włożyć sweter albo ubrać się w sweter.

Ubierać się

Kolejny problematyczny czasownik to ubierać się. Oznacza on wkładać na siebie ubranie, obuwie, nakrycie głowy.  Poprawna językowo konstrukcja brzmi: ktoś, coś ubiera się – (w coś); nie: ubiera coś!

A oto przykłady:

Na ślub mężczyzna ubiera się w garnitur, a kobieta w białą suknię.

Na stok narciarski ubrał się w modny kombinezon.

Ubrał się w płaszcz i wyszedł na spacer.

DOŁĄCZ DO KLUBU KOREKTORÓW

Zadbaj o swój warsztat, nawet gdy dopiero zaczynasz i ogarnia Cię przerażenie, jak to wszystko opanować i zacząć zarabiać na czytaniu!

Wkładać

Czasownik wkładać oznacza umieścić (umieszczać) coś (zwłaszcza ubranie), na kimś, na sobie; ubrać się w coś lub ubrać kogoś w coś.

Zgodnie z zasadami poprawnej polszczyzny powinniśmy więc powiedzieć:
ktoś wkłada coś – (komuś, czemuś) – (na coś).

 Włożyła na siebie sukienkę, na głowę kapelusz, a na ręce rękawiczki.

Zakonnik włożył habit, a żołnierz mundur.

Minister włożył zegarek na rękę.

Chłopak włożył dziewczynie pierścionek na palec.

Matka włożyła córce na głowę kapelusz.

BEZPŁATNE WARSZTATY KOREKTORSKIE

Zapisz się na warsztaty korektorskie i zdobywaj doświadczenie już teraz.
Raz w tygodniu otrzymasz ćwiczenie bezpośrednio na Twój adres e-mail.

Zakładać

Najbardziej problematycznym czasownikiem w tym zestawieniu jest czasownik zakładać. Oznacza on umieścić (umieszczać) coś gdzieś, na czymś, nakładać coś. Poprawnie skonstruowane zdanie z tym czasownikiem brzmi:  ktoś zakłada coś – (komuś, czemuś) – (na coś).

I oczywiście przykłady:

Wieczorami dziadek zakładał na nos okulary i czytał.

Chłopak założył słuchawki i słuchał muzyki.

Biznesmen założył krawat.

Czasownik ten często jest używany w znaczeniu potocznym: ubrać się (ubierać się) lub ubrać (ubierać) kogoś w coś; włożyć (wkładać):

Załóż dziecku grube skarpety.

Założyć marynarkę.

Błędnie jest on używany w znaczeniu wkładać coś, ubierać się w coś, np.: zakładać sukienkę. Jedyną poprawną formą jest: wkładać – płaszcz, sukienkę, garnitur, buty. Jednak kiedy jest mowa o przedmiotach, które się umieszcza na sobie, możemy użyć czasownika zakładać, na przykład: zakładać (nie: wkładać) krawat, okulary, kolczyki, plecak itp.

Uwaga!

Zdarza się, że mówimy: Załóż płaszcz albo załóż sweter. Użycie czasownika założyć w tym znaczeniu (zamiast włożyć lub ubrać się w…) budzi pewne wątpliwości – niektóre słowniki je odrzucają, inne akceptują. Lepiej jednak je wkładać niż zakładać.

Jednak zakładanie dopuszczają i prof. Jan Miodek, i prof. Mirosław Bańko. Ten ostatni stwierdza, że oba czasowniki są często używane zamiennie:

„Dlatego nie jestem wcale skłonny do krytykowania tych, którzy mówią o zakładaniu płaszcza czy butów.  W Innym słowniku języka polskiego PWN, opartym na Korpusie Języka Polskiego, w haśle założyć uwzględniliśmy oba znaczenia – i to dotyczące krawata, zegarka i okularów, i to dotyczące płaszcza i obuwia”.

Jak widać, czasownik założyć coraz odważniej wchodzi do polszczyzny, ale oficjalnie nadal zaleca się zakładanie krawata, natomiast wkładanie płaszcza lub ubieranie się w płaszcz.

Nakładać

Ostatnim czasownikiem w tym zestawieniu jest czasownik nakładać, czyli umieścić (umieszczać) coś na sobie lub na kimś, na czymś, włożyć (wkładać) coś na siebie lub na kogoś, na coś, ubrać się (ubierać się) w coś, ubrać (ubierać) kogoś, coś w coś.

Nałożyć dziecku śpioszki.

Nałożyć czapkę, rękawiczki.

Nałożyć suknię.

Nakładać koniowi chomąto.

Podsumowanie

Jako podsumowanie przytoczę kilka ważniejszych części garderoby z odpowiednimi czasownikami:

Kolczyki – zakładać (błędnie: wkładać);

Okulary – wkładać, zakładać, nakładać, nosić;

Płaszcz – ubierać się w płaszcz, wkładać płaszcz (błędnie: ubierać, zakładać);

Kapelusz – wkładać, nakładać (błędnie: ubierać, zakładać);

Czapkę – wkładać, nakładać (błędnie: ubierać, zakładać);

Garnitur – wkładać (błędnie: zakładać);

Krawat – zakładać (błędnie: wkładać);

Buty – wkładać (błędnie ubierać, zakładać);

Naszyjnik– zakładać (błędnie: ubierać);

Sweter – ubierać się w sweter, wkładać (błędnie: ubierać);

Sukienkę – wkładać, nakładać (błędnie: zakładać, ubierać).

 

Odbierz

Odbierz prezent
i dołącz do newslettera!

Chcesz poznać sekrety profesjonalistów?
Interesuje Cię zawód korektora?
Wpisz swój ulubiony adres, odbierz prezent i odpowiedz czasem na moje e-maile!

warsztaty korektorksie baner wpisy

Patrycja Bukowska

Pracuję jako redaktor, korektor i szkoleniowiec. Na co dzień dbam o teksty moich klientek i pomagam im spełnić marzenia o własnej książce. Jako mentor wspieram początkujące korektorki i uczę je, jak zarabiać na czytaniu. Pokazuję, że korekta jest prestiżowym i dobrze płatnym zawodem, który może być świetnym sposobem na życie.

 

Przeczytaj  też

[PODCAST] Jak zdobyć prestiżowych klientów

[PODCAST] Jak zdobyć prestiżowych klientów

Wielu osobom się wydaje, że aby zostać korektorem i zdobyć prestiżowych klientów, trzeba ukończyć studia polonistyczne i mieć co najmniej kilka lat doświadczenia. A jeszcze lepiej listę referencji i wyrobioną markę eksperta. Czy tak jest w rzeczywistości?
Dzisiaj zdobycie klienta faktycznie nie jest łatwe. Ale są tacy ludzie, którym ta sztuka się udaje.

czytaj dalej

0 komentarzy