fbpx

Jakie błędy poprawia korektor?

Poznaj typy błędów językowych

Newsletter

Kategorie

Jakie błędy poprawia korektor? Poznaj typy błędów językowych

Lista błędów, które poprawia korektor jest bardzo długa. Nie jest łatwo podczas jednego czytania wyłapać wszystkie usterki językowe. Gdy skupimy się na interpunkcji, mogą umknąć nam błędy stylistyczne; gdy poprawiamy literówki i błędy ortograficzne, zapominamy o błędach edytorskich. Poznaj typy błędów językowych i zobacz, z czym musi zmierzyć się korektor podczas poprawiania tekstu.

Błędy językowe – zobacz, co poprawia korektor

 Aby dobrze poprawić tekst, należy wiedzieć, jakie błędy mogą się w nim pojawić.  Musimy wiedzieć, czego się możemy spodziewać. Ile znasz rodzajów błędów językowych? Spróbuj je wymienić.

Co to w ogóle jest błąd językowy?

Błędy językowe to nieświadome odstępstwa od obowiązującej w danym momencie normy językowej. Tak mówi definicja. Nie będę jej tutaj szczegółowo analizować, bo nie to jest celem tego wpisu. Chcę, byś zapoznała się z konkretnymi rodzajami błędów. Stworzyłam więc listę zawierającą wszystkie rodzaje błędów wraz z przykładami (i poprawnymi formami). Mam nadzieję, że będzie przydatna. 

Zacznijmy od krótkiego podziału błędów: 

  • błędy wewnątrzjęzykowe
    • błędy systemowe
      • gramatyczne (fleksyjne, składniowe)
      • leksykalne (słownikowe, frazeologiczne, słowotwórcze)
    • błędy użycia
  • błędy zewnątrzjęzykowe – zapisu

Osobną kategorię stanowią błędy kompozycji – nimi zajmuje się wyłącznie redaktor.

W złożonym tekście pojawiają się błędy typograficzne i edytorskie – ich wyeliminowanie należy do obowiązków korektora.

 

Błędy zapisu – ortograficzne

  • Używanie niewłaściwych liter i połączeń literowych w zapisie:
    *ogurek, *rzyczyć, *druch, *skoniczyć
    (poprawnie: ogórek, życzyć, druh, skończyć);
  • Niewłaściwa pisownia łączna lub rozdzielna; także niewłaściwe użycie łącznika:
    *świeżomalowany, *codzień, *po środku, *jasno żółty, *lekarz-dentysta
    (poprawnie: świeżo malowany, co dzień, pośrodku, jasnożółty, lekarz dentysta);
  • Niewłaściwe używanie wielkich i małych liter na początku wyrazów
    *maria nowak, *w ostatnią Sobotę, *Sok z Czarnych Porzeczek;
    (poprawnie: Maria Nowak, w ostatnią sobotę, sok z czarnych porzeczek).

Błędy zapisu – interpunkcyjne

  • Brak właściwego znaku interpunkcyjnego:
    *Bardzo mnie zmartwiło to co ujrzałam
    (poprawnie: Bardzo mnie zmartwiło to, co ujrzałam).
  • Zbędne użycie znaku interpunkcyjnego:
    *Zobaczył kolorowe, liście lecące z drzew
    (poprawnie: Zobaczył kolorowe liście lecące z drzew).
  • Użycie niewłaściwego znaku interpunkcyjnego:
    *Zapytał, ile to kosztuje?
    (poprawnie: Zapytał, ile to kosztuje).

Błędy systemowe – gramatyczne

Do błędów gramatycznych zaliczamy:

Błędy fleksyjne – polegają na:

  • wyborze niewłaściwej postaci wyrazu:
    *widnokręg (poprawnie: widnokrąg);
    *wziąść (poprawnie: wziąć).
  • wyborze niewłaściwego wzorca odmiany:
    *tego zgorzela (poprawnie: tej zgorzeli);
    *bardziej wysoki (poprawnie: wyższy).
  • wyborze niewłaściwej postaci tematu fleksyjnego:
    *przyjacielom (poprawnie: przyjaciołom);
    *kopła (poprawnie: kopnęła).
  • wyborze niewłaściwej końcówki fleksyjnej:
    *diabłowi (poprawnie: diabłu);
    *umią (poprawnie: umieją).
  • nieodmienianiu wyrazu, który ma swój wzorzec deklinacyjny:
    *z Aleksandrem Fredro (poprawnie: z Aleksandrem Fredrą);
    *Jadę do Manchester (poprawnie: Jadę do Manchesteru).
  • odmianie wyrazu, któremu nie można przypisać wzorca odmiany:
    *wypić kubek kakaa (poprawnie: wypić kubek kakao);
    *dwa różne loga (poprawnie: dwa różne logo).

Błędy składniowe – polegają na niewłaściwym łączeniu form wyrazowych w jednostki tekstu. Mogą to być:

  • błędy w zakresie związku zgody:
    *Do pokoju wszedł Adam i Grzegorz (poprawnie: Do pokoju weszli Adam i Grzegorz)
    *Przyszło czterdzieści trzy osoby (poprawnie: Przyszły czterdzieści trzy osoby).
  • błędy w zakresie związku rządu
    *rozróżniać prawdę od fałszu (poprawnie: rozróżniać prawdę i fałsz);
    *brać się za malowanie pokoju (poprawnie: brać się do malowania pokoju).
  • błędy w używaniu przyimków:
    *przed i po obiedzie (poprawnie: przed obiadem i po obiedzie);
    *warunki dla rozwoju eksportu (poprawnie: warunki do rozwoju eksportu lub warunki rozwoju eksportu).
  • błędy w zakresie używania wyrażeń przyimkowych:
    *brak postępu w temacie kopalń (poprawnie: brak postępu w sprawie kopalń);
    *pytania odnośnie reformy służby zdrowia (poprawnie: pytania dotyczące reformy służby zdrowia lub odnośnie do reformy służby zdrowia).
  • niepoprawne skróty składniowe:
    *Organizuje i kieruje ruchem oporu na tych terenach (poprawnie: Organizuje ruch oporu na tych terenach i kieruje nim).
  • niepoprawne konstrukcje z imiesłowowym równoważnikiem zdania:
    *Zdając egzamin, został przyjęty na studia (poprawnie: Zdawszy egzamin, został przyjęty na studia).
  • konstrukcje niepoprawne pod względem szyku:
    *To w minionych latach nie zdarzało się (poprawnie: To w minionych latach się nie zdarzało).
  • zbędne zapożyczenia składniowe:
    *Założenia te wydają się być sensowne (poprawnie: Założenia te wydają się sensowne);
    * Wydarzyło się to nie wczoraj, a przed tygodniem
    (poprawnie: Wydarzyło się to nie wczoraj, ale przed tygodniem).

Błędy systemowe – leksykalne

Do błędów leksykalnych zaliczamy:

Błędy słownikowe (wyrazowe):

  • Używanie wyrazów w niewłaściwym znaczeniu:
    *wnioskować „zgłaszać wniosek” (właściwe znaczenie: „wysnuwać wniosek”, „wyciągać wniosek”);
  • Mylenie znaczeń wyrazów podobnych brzmieniowo lub morfologicznie i ich niepoprawne wymienne używanie:
    formowaćformułować;
    efektownyefektywny.
  • Posługiwanie się pleonazmami:
    *okres czasu, *cofnąć się do tyłu.
  • Naruszanie łączliwości wyrazu:
    * odnieść porażkę (poprawnie: ponieść porażkę);
    *wyrządzać straty (poprawnie: powodować straty).
  • Nadużywanie wyrazów modnych:
    asortyment, opcja, pakiet, kreować, posiadać, adekwatny, edycja.

Błędy frazeologiczne:

  • Zmiana formy frazeologizmów wskutek wymiany, redukcji lub uzupełnienia składu związku:
    * ciężki orzech do zgryzienia (poprawnie: twardy orzech do zgryzienia);
    *dolać oliwy (poprawnie: dolać oliwy do ognia).
  • Zmiana formy frazeologizmu wskutek zmiany postaci gramatycznej jednego ze składników:
    *szukać przy świecy (poprawnie: szukać ze świecą);
    *plują sobie w brody (poprawnie: plują sobie w brodę).
  • Zmiana znaczenia frazeologizmu:
    łowić ryby w mętnej wodzie „tłumaczyć się niejasno, nieprzekonująco” (poprawnie: czerpać zyski z nieuczciwych, podejrzanych interesów).
  • Użycie frazeologizmu w niewłaściwym kontekście, powodującym odżycie znaczenia dosłownego:
    Miałem dziś twardy orzech do zgryzienia, musiałem użyć dziadka do orzechów.ędy słowotwórcz
  • Budowanie formacji niezgodnie z polskimi modelami słowotwórczymi:
    *specgrupa (poprawnie: grupa specjalna);
    *biznes plan (poprawnie: biznesplan).
  • Zastosowanie niewłaściwego formantu:
    *głupość (poprawnie: głupota);
    *babciowy (poprawnie: babciny).
  • Wybór niewłaściwej podstawy słowotwórczej:
    *eurosejm (poprawnie: europarlament; sejm jest nazwą w zasadzie tylko parlamentu polskiego).

Błędy stylistyczne

Niewłaściwy dobór środków językowych w określonej wypowiedzi, niedostosowanie ich do charakteru i funkcji tej wypowiedzi.

  • Używanie elementów oficjalnych w wypowiedziach potocznych:
    Dokonałem zakupu maszynki do golenia; Skonsumowałeś na obiad całą kartoflankę.
  • Używanie elementów potocznych w wypowiedzi o charakterze publicznym:
    Następnie zaobserwowałem, że człowiek ten wykopyrtnął się po wzięciu zakrętu; W wyniku obserwacji ustalono, że facet przemieszkiwał w wymienionym obiekcie.
  • Mieszanie elementów z kilku różnych stylów w jednej wypowiedzi:
    Maszyna jechała zygzakiem, co wzbudziło poważne podejrzenia. Domniemywano, że albo ma uszkodzone zawieszenie, albo woźnica jest nawalony. Był. Dał w rurę i próbował uciekać, przy okazji najeżdżając na funkcjonariuszy. Zdołali uskoczyć. Tak się wkurzyli, że ruszyli do pościgu, wydobywając pistolety.
  • Stylizacja językowa niemająca uzasadnienia w treści i charakterze stylowym wypowiedzi:
    Onegdaj nasi zawodnicy odbyli tylko jeden trening.
  • Naruszanie zasad jasności, prostoty i zwięzłości stylu.
  • Zbyt częste powtarzanie tych samych wyrazów, zamiast stosowania synonimów.

Błędy kompozycji

  • Brak struktury kompozycyjnej odpowiedniej do danego typu tekstu (praca naukowa, artykuły, magazyny, biuletyny itp.).
  • Brak logicznej spójności treści:
    • strukturalnej (dotyczy warstwy gramatycznej i leksykalnej);
    • semantycznej (dotyczy jedności tematycznej wypowiedzi);
    • pragmatycznej (dotyczy jedności sytuacji komunikacyjnej).
  • Błędy logiczne: odwrócenie hierarchii ważności, partykuła o sprzecznych znaczeniach (zdaje się, że na pewno).
  • Brak podziału logicznego kompozycji na jednostki treściowo-formalne (tomy, części, rozdziały, tytuły, śródtytuły, akapity itp.).
  • Brak zróżnicowania hierarchicznego oznaczanego numerami i tytułami.

Błędy edytorskie i typograficzne

  • Błędny zapis parametrów pisma i tekstu:
    • użycie niewłaściwego i niespójnego kroju (rodzaje czcionek), rodzaju (pismo tekstowe, wersaliki, kapitaliki) i stopnia pisma (wielkość czcionki);
    • niewłaściwy układ typograficzny akapitu (niewłaściwe lub niespójne wcięcia akapitowe, niespójne wyrównanie do lewego lub prawego boku, wyśrodkowany lub wyjustowany obustronnie, niewłaściwe odstępy między literami, wyrazami, wierszami);
    • błędne dzielenie i przenoszenie wyrazów lub pozostawianie wyrazów na końcu wiersza;
    • niewłaściwy i niespójny sposób stosowania wyróżnień w tekście – ze względu na grubość (pismo półgrube – pismo cienkie), szerokość (pismo rozstrzelone – pismo zagęszczone), pochylenie (pismo pochyłe – pismo proste) i wielkość (pismo mniejsze);
    • błędne zastosowanie lub brak frakcji dolnych/górnych;
    • błędne zastosowanie lub brak znaków specjalnych (myślnika, łącznika, apostrofu, ukośnika, spacji, asterysku, tyldy, wypunktowań), ideogramów (paragrafu, procentu, promila, stopnia), innych znaków stosowanych w tekstach specjalistycznych (matematyce, fizyce, chemii, ekonomii, finansach, genealogii);
  • Błędny sposób zapisu elementów tekstu:
    • imion i nazwisk, skrótów;
    • dialogu, cytatów, wyliczeń;
    • niewłaściwe konwencje zapisu liczb, wyrażeń liczbowych, wzorów matematycznych, chemicznych, dat, czasu dnia, jednostek miar i skal;
  • Niewłaściwe opracowanie części składowych publikacji:
    • błędna kompozycja części składowych i podziału tekstu publikacji: tytulatura, spis treści, przedmowa, wykaz skrótów, tytuły partii tekstu, paginy, numeracja ilustracji i podpisy, streszczenia, tabele, wykresy i schematy, przypisy, bibliografia, indeksy.

O klasyfikacji błędów językowych możesz poczytać tutaj:

  • Słownik poprawnej polszczyzny, red. prof. A. Markowski,  PWN, Warszawa 2011.
  • Rażące błędy językowe, prof. A. Markowski, dr hab. I. Burkacka, dr B. Pędzich, Centralna Komisja Egzaminacyjna, [online] cke.edu.pl.

Warsztaty korektorskie

Nieważne, czy jesteś korektorką, pisarką, dziennikarką, tłumaczką czy blogerką. A może dopiero myślisz o tym, by pracować ze słowami? Ćwiczenia językowe przydadzą się każdemu. Na pewno nieraz słyszałaś, że praktyka czyni mistrza, a na sukces trzeba zapracować.Praktyka...

czytaj dalej
zostan korektorka

Zapisz się na listę zainteresowanych

Będę Cię informować o bonusach i szczegółach sprzedaży.

Zgoda na otrzymywanie wiadomości

Udało Ci się zapisać!

Pobierz darmową listę!

Dowiedz się, gdzie najczęściej ukrywają się błędy! Jest tak dużo różnego rodzaju błędów, że ciężko pamiętać o wszystkich jednocześnie.
Gdy skupimy się na błędach stylistycznych, mogą umknąć nam przecinki. A gdy będziemy sprawdzać literówki, nie zauważymy błędów merytorycznych.
Chcesz zobaczyć, jak ja sobie z tym radzę?

Udało Ci się zapisać!

Pobierz darmowy poradnik i poznaj 7 sposobów na zdobywanie klientów

Ty też możesz założyć firmę i zacząć zarabiać na czytaniu. Dowiedz się, jak zdobywać dobrze płacących klientów! Podzielę się z tobą moim 12-letnim doświadczeniem. W gronie moich klientów są takie firmy, jak Qatar Airways, Allianz BZ WBK (obecnie Santander), KPMG, Volvo, ONZ, Volkswagen, PKN Orlen. Zdradzę Ci, co trzeba zrobić, by zbudować pokaźne portfolio.

Udało Ci się zapisać!

Pobierz darmowy poradnik dla piszących

Praca redaktora polega na usuwaniu barier, które zakłócają komunikację między autorem a czytelnikiem. Chcesz poznać zabójców Twoich tekstów? Pokażę Ci, na co musisz zwrócić uwagę, poprawiając tekst. Nie ma znaczenia, czy jest to artykuł na blogu czy praca naukowa. Aby teksty, które poprawiasz, miały klasę i bajeczny urok, zastosuj wskazówki, którymi się dzielę.

Udało Ci się zapisać!

klub korektorów

Zapisz się na listę zainteresowanych

Dołącz do elitarnej społeczności korektorów i dowiedz się jako pierwsza o starcie klubu.


Klub Korektorów to cykl szkoleń, dzięki którym opanujesz zasady poprawności językowej i rozwiniesz swój biznes, a klienci z przyjemnością będą powierzać Ci swoje teksty i polecać Cię innym.

Udało Ci się zapisać!