fbpx

Na Hel czy do Helu?

Na Hel czy do Helu?

27.05.2019 | PISOWNIA, POLSZCZYZNA

Powoli zaczynamy planować wyjazdy wakacyjne. Czasem pojawia się w związku z tym problem językowy – niezależnie od tego, gdzie planujemy spędzić urlop – bo nie wiemy, czy jedziemy na  czy do.  

Przyimki do i na są nieodmiennymi częściami mowy. Łączą się tylko z rzeczownikiem lub wyrazem o podobnej funkcji. Rządzą one odpowiednimi przypadkami.

Przyimek do łączy się z dopełniaczem i wyraża ruch w kierunku jakiegoś miejsca, np. Wsiąść do pociągu (nie: w pociąg). W wyrażeniach takich przyimka do używa się wtedy, gdy miejsce, gdzie się znajduje przedmiot, oznaczy się przyimkiem w z miejscownikiem, np.: do szkoły (bo: w szkole), ale: na uniwersytet (bo: na uniwersytecie).

Z kolei przyimek na łączy się z rzeczownikiem w miejscowniku lub bierniku i oznacza miejsce, w którym się coś dzieje (wtedy łączy się z miejscownikiem i odpowiada na pytanie gdzie?), lub miejsce, ku któremu kieruje się czynność (wtedy łączy się z biernikiem i odpowiada na pytanie dokąd?). 

Połączenia przyimka do z rzeczownikami

Przyimek do łączy się rzeczownikiem w dopełniaczu. Konstrukcje z przyimkiem do tworzą wyrażenia określające ruch do konkrektnego miejsca. Używa się ich do wskazania kierunku wtedy, gdy dla oznaczenia miejsca znajdowania się kogoś lub czegoś stosuje się przyimek w, np.:

jadę do Wielkopolski, bo mieszkam w Wielkopolsce;
jadę do Gdańska, bo mieszkam w Gdańsku;
jadę do Pragi, bo mieszkam w Pradze;
jadę do Polski, bo mieszkam w Polsce.

Ale oczywiście nie obejdzie się bez wyjątków.  Przyimka do nie stosuje się w odniesieniu do pasm górskich oraz nazw regionów zakończonych na –skie i -ckie:

jadę w Tatry, a nie do Tatr, mimo że mieszkam w Tatrach;
jadę w Śląskie, a nie do Śląskiego, mimo że mieszkam w Śląskiem;
jadę w Mazowieckie, a nie do Mazowieckiego, mimo że mieszkam w Mazowieckiem.

Połączenia przyimka na z rzeczownikami

Przyimek na łączy się z rzeczownikiem w bierniku lub w miejscowniku. W wyrażeniach oznaczających kierunek lub miejsce będące celem ruchu na tworzy następujące połączenia:

  • nazwami wysp i półwyspów (jadę na Hel, na Majorkę, na Sycylię, mieszkam na Helu, na Majorce, na Sycylii);
  • z nazwami większości regionów w granicach Polski ( jadę na Podlasie, na Pomorze, na Mazowsze, mieszkam na Podlasiu, na Pomorzu, na Mazowszu), wyjątek stanowią Małopolska i Wielkopolska, (jadę do Małopolski, mieszkam w Małopolsce);
  • z nazwami regionów zakończonych przyrostkiem –yzna ( jadę na Lubelszczyznę, mieszkam na Lubelszczyźnie);
  • z niektórymi nazwami regionów znajdującymi się poza Polską i z nazwami państw, z którymi kiedyś Polska była związana historycznie ( jadę na Syberię, mieszkam na Syberii; jadę na Morawy, mieszkam na Morawach; jadę na Węgry, na Litwę, na Łotwę, na Słowację, na Białoruś, na Ukrainę, mieszkam na Litwie, na Łotwie, na Białorusi, na Ukrainie, na Węgrzech, na Słowacji);
  • z nazwami dzielnic miast, przy czym zasada ta jest umowna i nie dotyczy dzielnic, które stosunkowo niedawno były odrębnymi jednostkami administracyjnymi, czyli nie wchodziły w skład miasta. Dlatego mówimy i piszemy: jadę na Kazimierz, na Ruczaj, na Pragę; mieszkam na Kazimierzu, na Ruczaju, na Pradze, ale jadę do Włoch, do Wilanowa, do Ursusa i mieszkam we Włochach, w Wilanowie, w Ursusie.

Tu też musze wspomnieć o wyjątkach, np. jadę do Śródmieścia i mieszkam w Śródmieściu, czy jadę do Kabat lub na Kabaty (obie formy są dozwolone). 

– połączenia z nazwami miast, kiedy konstrukcja z przyimkiem na oznacza tylko kierunek ruchu, a nie jego cel., np. jadę na Gdańsk, jadę na Zakopane, jadę na Berlin.

Jakie macie plany wakacyjne? Gdzie sie wybieracie?

Źródła:

  1. Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2006.
  2. Wielki słownik języka polskiego PWN Warszawa 2018.
  3. Wielki słownik ortograficzny z zasadami pisowni i interpunkcji PWN Warszawa 2016.

Patrycja Bukowska

Z wykształcenia dziennikarka, z pasji – korektorka. W świecie słów pracuję od 17 lat. Dodaję blasku tekstom. Uczę, jak pisać z klasą i bajecznym urokiem. Pomagam swoim klientom zapanować nad słowami i spełniać marzenia o własnej książce.

Jestem autorką pierwszego w Polsce kursu interpunkcji i jedynego na rynku kursu przygotowującego do zawodu korektora

Wśród moich klientów są m.in.: Allianz, Qatar Airways, Santander, Volvo, Decathlon, Siemens, Warta.

Newsletter

Kategorie

Może Cię zainteresować

Słownik synonimów

Chcesz pisać ciekawie i urozmaicić styl, wyeliminować powtórzenia, znaleźć najwłaściwsze słowo w każdej sytuacji? Korzystaj ze słownika synonimów.

czytaj dalej

Plan pisania tekstów na blogu

Nie możesz znaleźć czasu na pisanie cotygodniowego posta na blogu? Czy blogowanie wydaje Ci się ogromnym przedsięwzięciem?
Tajemnica regularnego publikowania na blogu jest prostsza niż mogłoby się wydawać: przerwij pisanie.
Chcesz czuć się dobrze z cotygodniowym pisaniem?
Przeczytaj, co możesz zrobić.

czytaj dalej

Jak tworzyć atrakcyjne treści

ZASADA TRÓJPODZIAŁU Jak tworzyć atrakcyjne treści By tworzyć atrakcyjne treści, trzeba opanować warsztat językowy, znać techniki copywriterskie i... potrafić liczyć do trzech. Co jest takiego magicznego w liczbie trzy? To nie przypadek, że liczba ta jest wszechobecna...

czytaj dalej
zostan korektorka

Zapisz się na listę zainteresowanych

Będę Cię informować o bonusach i szczegółach sprzedaży.

Zgoda na otrzymywanie wiadomości

Udało Ci się zapisać!

Pobierz darmową listę!

Dowiedz się, gdzie najczęściej ukrywają się błędy! Jest tak dużo różnego rodzaju błędów, że ciężko pamiętać o wszystkich jednocześnie.
Gdy skupimy się na błędach stylistycznych, mogą umknąć nam przecinki. A gdy będziemy sprawdzać literówki, nie zauważymy błędów merytorycznych.
Chcesz zobaczyć, jak ja sobie z tym radzę?

Udało Ci się zapisać!

Pobierz darmowy poradnik i poznaj 7 sposobów na zdobywanie klientów

Ty też możesz założyć firmę i zacząć zarabiać na czytaniu. Dowiedz się, jak zdobywać dobrze płacących klientów! Podzielę się z tobą moim 12-letnim doświadczeniem. W gronie moich klientów są takie firmy, jak Qatar Airways, Allianz BZ WBK (obecnie Santander), KPMG, Volvo, ONZ, Volkswagen, PKN Orlen. Zdradzę Ci, co trzeba zrobić, by zbudować pokaźne portfolio.

Udało Ci się zapisać!

Pobierz darmowy poradnik dla piszących

Praca redaktora polega na usuwaniu barier, które zakłócają komunikację między autorem a czytelnikiem. Chcesz poznać zabójców Twoich tekstów? Pokażę Ci, na co musisz zwrócić uwagę, poprawiając tekst. Nie ma znaczenia, czy jest to artykuł na blogu czy praca naukowa. Aby teksty, które poprawiasz, miały klasę i bajeczny urok, zastosuj wskazówki, którymi się dzielę.

Udało Ci się zapisać!

klub korektorów

Zapisz się na listę zainteresowanych

Dołącz do elitarnej społeczności korektorów i dowiedz się jako pierwsza o starcie klubu.


Klub Korektorów to cykl szkoleń, dzięki którym opanujesz zasady poprawności językowej i rozwiniesz swój biznes, a klienci z przyjemnością będą powierzać Ci swoje teksty i polecać Cię innym.

Udało Ci się zapisać!