fbpx

Jak stosować cudzysłów

PRACA KOREKTORA

Cudzysłów to nikczemny znak.

Po pierwsze: odmiana tego wyrazu nie jest dla wszystkich oczywista. Nie uwierzę, że nigdy, ani przez moment, nie zawahałaś się, która forma jest poprawna: w cudzysłowiu czy w cudzysłowie? Bez cudzysłowu czy bez cudzysłowia?

Po drugie: cudzysłów »występuje« ‘w’ «kilku» „różnych” ‚dziwnych’ „formach”. Kiedy którą można zastosować? A gdy pojawi się cytat w cytacie?

Po trzecie: są dwie frakcje. Do jednej należą Ci, którzy o cudzysłowie zapomnieli albo świadomie go wykluczyli. Do drugiej natomiast ci, którzy odkryli ten znak i stosują go namiętnie.
Do której grupy należysz? A może jesteś w centrum?

Dziś rozpracujemy cudzysłów raz na zawsze.

Jak odmieniać cudzysłów

Zacznijmy od pierwszej nikczemności, czyli od odmiany.

Mam dla Ciebie wskazówkę: Cudzysłów odmienia się jak rów. Gdy będziesz mieć wątpliwości, przypomnij sobie odmianę tego rzeczownika.

A poniżej, żeby nie było wątpliwości, zamieszczam odmianę wyrazu cudzysłów.

 

Liczba pojedyncza

M. cudzysłów
D. cudzysłowu (nie: cudzysłowia)
C. cudzysłowowi
B. cudzysłów
N. cudzysłowem
Ms. w cudzysłowie (nie: w cudzysłowiu)
W. cudzysłowie!

 

Liczba mnoga

M. cudzysłowy
D. cudzysłowów
C. cudzysłowom
B. cudzysłowy
N. cudzysłowami
Ms. w cudzysłowach
W. cudzysłowy!

Jak wygląda cudzysłów

Kolejna nikczemność to wygląd. Wbrew pozorom sprawa nie jest taka prosta. Ten znak jest na tyle nikczemny, że składa się z dwóch części: otwierającej i zamykającej.

  • „apostrofowy” – najczęściej używany w języku polskim. Część otwierająca jest na dole, a część zamykająca – na górze.
  • »niemiecki« – cudzysłów ostrokątny; możesz go użyć do specjalnych wyróżnień w tekście i wtedy, gdy pojawi się konieczność wprowadzenia cudzysłowu w cudzysłowie (np. Jeden ze znanych  pisarzy powiedział: „Mój ulubiony film to »Titanic«”.)
  • «francuski» – tę wersję zapisu możesz zastosować do wyodrębniania znaczeń w tekstach naukowych, słownikach – jeśli więc nie przygotowujesz właśnie nowej wersji encyklopedii, to raczej Ci się nie przyda. No chyba że piszesz wiersz, bo używa się go także do wyodrębniania partii dialogowych i przytoczeń w poezji.
  • ‘definicyjny’ – cudzysłów definicyjny, używany w tekstach naukowych.
  • “amerykański” (czasem zapisywany także jako ”cudzysłów” – są to symbole oznaczające jednostki geograficzne oznaczenia sekund i cali – ta forma jest traktowana jako błąd.

Masz jeszcze większą ochotę na pisanie i wykorzystywanie smakowitych wskazówek interpunkcyjnych?

Jeśli czujesz niedosyt, możesz poczęstować się Smakowitym kursem interpunkcji formie wygodnego e-booka.

Ponad 60 stron praktycznych wskazówek, konkretnych przykładów i interaktywnych ćwiczeń! Dostajesz dostęp od razu do całości kursu.

W czym Ci pomoże cudzysłów

 

Potrzebny Ci jest przede wszystkim wtedy, gdy chcesz zacytować czyjąś wypowiedź:

„Uprzejmie wyjaśniam, że moje konto na Facebooku zostało zhakowane, a Twittera w ogóle nie używam” – napisała w oświadczeniu Szonert-Binienda.

 

W cudzysłów ujmujesz też tytuły czasopism, artykułów:

Sławny artykuł „Wasz prezydent — nasz premier” ukazał się w „Gazecie Wyborczej”.

Pamiętaj! Możesz pominąć cudzysłów, jeśli przytoczenie cudzych słów wyróżnione zostało w tekście w jakiś inny sposób, na przykład kursywą.

 

Często zapominamy, że cudzysłów możemy wykorzystywać również do wyodrębniania wyrazów, jeśli na przykład chcemy zaznaczyć:

  • definicje i pojęcia; wyrazy, które są przedmiotem rozważań:
    Wyraz „biznesmenka” — moim zdaniem — przyjmie się w języku polskim.
  • wyrazy obce stylistycznie, na przykład kolokwializmy. Jeśli chcesz napisać w swoim tekście jakiś wyraz potoczny, bo właśnie on najbardziej Ci pasuje, ale czujesz, że w poważnej pracy nie powinien się taki znaleźć – weź go w cudzysłów, to proste!
  • znaczenie przenośne i ironiczne. Cudzysłów krzyczy do czytelnika: „Uwaga! Nie bierz tego dosłownie!”.

Popatrz na przykłady:

Ojcowie miasta zabrali się wreszcie do zrobienia porządku z zabytkiem.

Ojcowie miasta zabrali się wreszcie do zrobienia porządku z „zabytkiem”.

Czujesz różnicę? Cudzysłów wiele potrafi.

 

Jak napisał kiedyś Stanisław Jerzy Lec: Jedenaste: Nie cudzysłów!”.

Nie nadużywaj cudzysłowów.

Odbierz

Odbierz prezent
i dołącz do newslettera!

Chcesz poznać sekrety profesjonalistów?
Interesuje Cię zawód korektora?
Wpisz swój ulubiony adres, odbierz prezent i odpowiedz czasem na moje e-maile!

warsztaty korektorksie baner wpisy

Patrycja Bukowska

Pracuję jako redaktor, korektor i szkoleniowiec. Na co dzień dbam o teksty moich klientek i pomagam im spełnić marzenia o własnej książce. Jako mentor wspieram początkujące korektorki i uczę je, jak zarabiać na czytaniu. Pokazuję, że korekta jest prestiżowym i dobrze płatnym zawodem, który może być świetnym sposobem na życie.

 

Przeczytaj  też

[PODCAST] Jak zdobyć prestiżowych klientów

[PODCAST] Jak zdobyć prestiżowych klientów

Wielu osobom się wydaje, że aby zostać korektorem i zdobyć prestiżowych klientów, trzeba ukończyć studia polonistyczne i mieć co najmniej kilka lat doświadczenia. A jeszcze lepiej listę referencji i wyrobioną markę eksperta. Czy tak jest w rzeczywistości?
Dzisiaj zdobycie klienta faktycznie nie jest łatwe. Ale są tacy ludzie, którym ta sztuka się udaje.

czytaj dalej

3 komentarze

  1. Kasia_Travel-story.pl

    Uwielbiam rady typu: „Cudzysłów odmienia się jak rów” !
    Tak prosto można zapamiętać. I nawet udało mi się użyć głównego bohatera tego wpisu.)

    Odpowiedz
    • PATRYCJA BUKOWSKA

      Najlepsze są mnemotechniczne zasady zapamiętywania trudnych rzeczy. Cieszę się, że tak szybko wykorzystałaś tę wiedzę.

      Odpowiedz
  2. Marta

    Świetny tekst!
    Jak odmienia się sam wyraz, pamiętam z wierszyka z podstawówki.
    Nigdy za to nie ogarniałam tych wszystkich typów znaczków.
    Dzięki tobie mam już jasność.

    Odpowiedz

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *