Kiedy używać myślnika – Zapanuj nad Słowami

Kiedy używać myślnika

JĘZYK POLSKI, PISANIE, PRACA KOREKTORA

Pauza, półpauza, ćwierćpauza, myślnik, dywiz, łącznik… Czy nie za dużo tych kresek?Można się całkiem pogubić – nie wiadomo, czym się różnią i kiedy je stosować.Odpowiedź na Twoje pytania znajdziesz w artykule.

Myślnik oznacza, że myślisz

Tak naprawdę wystarczy, że będziesz rozróżniać dwie: długą „–” (czyli myślnik, zazwyczaj w formie półpauzy) oraz krótką „-” (czyli łącznik). Uf! Można odetchnąć. Ale dlaczego tylko dwie?

Kiedyś myślnik przybierał formę pauzy (bardzo długiej kreski „—”) lub półpauzy (trochę krótszej „–”). Obecnie większość wydawnictw ogranicza się do półpauzy. To chyba dobrze. Prawda?

A czym jest łącznik?

Jest znakiem ortograficznym. Jego drugie imię to dywiz, a trzecie – ćwierćpauza. Gdy niewłaściwie użyjesz myślnika, popełniasz błąd interpunkcyjny. Gdy nieprawidłowo zastosujesz łącznik – wtedy mogę Ci wytknąć błąd ortograficzny. Bardzo Cię proszę – nie myl dywizu z myślnikiem.

Nie bądź niewolnikiem klawiatury

Na Facebooku lub Instagramie nie musimy pisać z użyciem myślników. Choć można to w miarę prosto zrobić z komputera (laptopa). Jeśli się zastanawiasz, jak zapisać myślnik na klawiaturze numerycznej, skorzystaj z tych podpowiedzi:

  1. Pauzę wstawisz, wciskając kombinację klawiszy: lewy Alt + 0151 (na klawiaturze numerycznej).
  2. Półpauzę uzyskasz, używając kombinacji: lewy Alt + 0150 (na klawiaturze numerycznej).

W Wordzie jest jeszcze łatwiej:

  1. Pauza: Ctrl + Alt + [Num -];
  2. Półpauza: Ctrl + [Num -].

Natomiast w systemie Mac OS:

  1. Pauza: Ctrl + Option + [-];
  2. Półpauza: Ctrl + [Num -].

Nie zamierzam prowadzić krucjaty: „nie odpowiadam na e-maile, w których zamiast myślników są łączniki”. Jeśli jednak chcesz, żeby Cię postrzegano jako profesjonalistę, to tam, gdzie jest to możliwe, wstawiaj myślnik zamiast łącznika. Na przykład na blogach, w grafikach, które przygotowujesz, w e-mailach, które wysyłasz.

Nie bądź niewolnikiem klawiatury!

Sprawdź się!

Jeśli już teraz chcesz się sprawdzić, możesz to zrobić. Rozwiąż ten quiz i zobacz, czy o myślniku wiesz już wszystko. 
Wspólnie pochylmy się nad podstawowymi zasadami interpunkcji.

Daj sobie chwilę na przemyślenie

No dobrze. A gdy już zdecydujesz, że będziesz jednak wstawiać te myślniki, to kiedy ich używać? I w ogóle do czego służą?

Kiedy mówisz, nadajesz odpowiednie znaczenie swoim słowom także za pomocą intonacji. Może lubisz na przykład zawieszać na chwilę głos (robić przerwę w mówieniu). Dzięki temu zwiększasz napięcie, przykuwasz uwagę słuchaczy lub pokazujesz swoje emocje.

Jak to zrobić w tekście?

Użyj myślnika. Jest naprawdę bardzo pomocny! Przyciąga wzrok czytelnika.

Czyżby – spisek? Czyżby – zdrada?
(W. Gombrowicz, Bankiet)

Myślnik sygnalizuje także opuszczenie takich fragmentów, które są dla czytelnika oczywiste. Te opuszczenia to elipsy. Stosuj myślnik, a Twoja wypowiedź będzie bardziej zwięzła. Nie musisz wtedy zapisywać tak wielu słów, a czytelnik nie będzie musiał dwa razy czytać tego samego. Twój komunikat stanie się bardziej ekonomiczny. Przykład? Proszę bardzo, tylko koniecznie przeczytaj to zdanie głośno:

Ania dostała dzisiaj piątkę, a Marta – czwórkę.

W miejscu, w którym znajduje się myślnik, zawieszasz na chwilę głos, prawda? Jeśli zależy Ci na zaznaczeniu elipsy lub chcesz, aby czytelnik na chwilę się zatrzymał, postaw myślnik.

kiedy używać myślnika

W czym Ci pomoże myślnik?

Kiedy chcesz wydzielić jakiś fragment tekstu, wstaw myślnik zarówno przed tym fragmentem, jak i po nim. Pamiętaj, aby każde wtrącenie rozpoczynać i kończyć tym samym znakiem:

Niepoprawnie: Gdybym wyjechała do Stanów Zjednoczonych – choć na pewno nie wyjadę, zwiedziłabym Nowy Jork.

Poprawnie: Gdybym wyjechała do Stanów Zjednoczonych – choć na pewno nie wyjadę – zwiedziłabym Nowy Jork.

Zapamiętaj! Słabszym od myślników znakiem wyodrębniającym są przecinki, a mocniejszym – nawiasy.

Jeśli cytujesz czyjąś wypowiedź i chcesz dodać swój komentarz, również zasygnalizuj to myślnikami.

Wtedy Twoje wtrącenie wyróżni się graficznie. Tekst stanie się bardziej czytelny, na przykład: Człowiek – pisze Rodziewiczówna – nie powinien używać dwóch wyrazów: «zawsze» i «nigdy».

Myślnik możemy wykorzystać, gdy chcemy coś podsumować. Przed nim może znajdować się wyliczenie, nawiązanie do napisanego tekstu – cokolwiek.

Żako, rozella królewska, rozella białolica, stadniczka spiżowa – to ptaki z rodziny papugowatych.

Myślnik spełnia jeszcze wiele innych funkcji:

  • stosowany jest w wyliczeniach:

    Następujące znaki ortograficzne służą do oddzielania składników wypowiedzi:
    – kropka
    – średnik
    – przecinek;

  • zastępuje określenie od – do:

    Pieniądze należy wpłacać na konto w terminie 23 – 28 IV br.
    W latach 1756 – 1763 toczyła się wojna siedmioletnia.

UWAGA: W druku liczby arabskie oznaczające przedział od – do rozdziela się półpauzą, czyli kreską średniej wielkości, niemającą po bokach odstępów, np. 1914–1918.

Półpauza używana w funkcji myślnika ma po bokach spacje.

  • dobrze sprawdza się przy dopowiedzeniach na końcu zdania;
  • zastępuje słowa: czyli, to, formy czasownika być (w definicjach);
  • jest niezbędny między wyrazami przeciwstawnymi (dobry – zły);
  • stosuje się go na początku każdej kwestii w dialogach literackich, np.:

– Basenu niszczyć nie możemy –rzekł raptem Krzywosąd – gdyż na wiosnę w nim się utrzymuje nadmiar wody. Gdy przyjdą roztopy, wtedy pan doktór zobaczy, co to jest. Jeśli podnieść dno rzeki, to woda z brzegów wystąpi i zaleje park… – Łąkę, nie park – rzekł Judym.

Mam do Ciebie prośbę, a właściwie propozycję nie do odrzucenia. Używaj myślnika wtedy, kiedy nie da się go zastąpić innym znakiem. W pierwszej kolejności korzystaj jednak z przecinka, dwukropka i nawiasu! Dobrze?

A co z łącznikiem?

Łącznik to najkrótsza kreska. Używa się go do łączenia wyrazów, np. biało-czerwony, Bielsko-Biała, baba-jaga, czary-mary. Pamiętaj, że łącznik jest znakiem ortograficznym. Myślnik ma spacje po bokach. Łącznik łączy, więc spacji nie potrzebuje.

Baw się dobrze!  

Może myślisz, że dbałość o poprawność interpunkcyjną jest dla „grammar nazi”, bo przecież ani pisarze, ani blogerzy nie mają aż tyle czasu, by dbać o poprawne wstawianie przecinków i innych znaków. To jest zbyt czasochłonne. Tym mogą się zająć korektorzy, redaktorzy. Interpunkcja nie jest dla purystów językowych. Interpunkcja ma znaczenie. Zacznij bawić się przecinkami, myślnikami i znakami zapytania. Czytaj tekst na głos i obserwuj, jak zmienia się Twój głos. Baw się dobrze i koniecznie daj mi znać, czy ta zabawa sprawia Ci przyjemność.